De Ronde van Spanje 2025 werd de voorbije dagen meermaals verstoord door actievoerders die de genocide in Gaza aankaartten. Hoe terecht hun zaak ook moge zijn, bij vele wielersupporters wekten hun drieste acties meer wrevel dan begrip op.
Zelf gezocht?
Reeds tijdens de ploegentijdrit vorige week hadden pro-Palestijnse actievoerders getracht om de ploeg van Israel-Premier Tech te hinderen. In de 10e etappe zorgde een manifestatie voor een valpartij. En de 11e rit naar Bilbao werd geannuleerd omdat de ordediensten de veiligheid van de renners niet meer kon garanderen. Nu reeds kondigen betogers nieuwe acties aan in het slotweekend van de Vuelta. Bij sommige volgers is hierover veel misbaar ontstaan. Maar journalist Wim Vos schrijft in Gazet Van Antwerpen, niet meteen een links blad, “dat de wielersport hier zelf om gevraagd heeft”.
Hij schrijft: “Het is het wielrennen zelf dat de politiek in huis heeft gehaald. Zonder enige schroom schurken de internationale wielerbond UCI en al die andere protagonisten van de sport al jaren aan tegen landen en regimes met een bedenkelijke reputatie. Een WK in dictaturen als Qatar of straks Rwanda? Moet kunnen. Ploegen – UAE, Bahrain – die zich laten financieren door dubieuze autocratische oliestaten? Daar gaan we toch niet moeilijk over doen? Zelfs Saudi-Arabië, een land waar de mensenrechten minder waard zijn dan het papier waarop ze gedrukt zijn, mag met AlUla ongehinderd 1 van zijn toeristische sites promoten. In het wielrennen worden teams niet gesponsord door een bedrijf uit een omstreden land, ze worden gesponsord door de regimes zelf. Met naam en toenaam. Allemaal tot meerdere eer en glorie van de natie. En niemand die daar ooit over struikelde” aldus de scherpe uitval van de redacteur van de krant.
Ergens heeft hij wel een punt. Dat Israel-Premier Tech geviseerd wordt, is niet zo verwonderlijk. De ploeg en de General Manager maken er geen geheim van dat ze Israël onvoorwaardelijk willen promoten. Dat mag in de huidige actuele context toch als een provocatie worden beschouwd.
Brood en Spelen
Nu mag men wel zeggen dat de renners van het team hier niet het slachtoffer van mogen worden, maar die renners hebben zélf gekozen voor dit team en ofwel hun huiswerk niet gemaakt, ofwel geen gewetensnood vertoond. Door een contract te tekenen met Israel-Premier Tech weet je dat je betaald wordt om promotie voor dit land te voeren. Maar tot op heden heeft enkel Derek Gee zijn ontslag bij het team ingediend. Waarbij hij tussen de regels liet verstaan dat de oorzaak mede ligt bij waar het team en de sponsor voor staat.
De verwevenheid van sport en politiek is van alle tijden. De Romeinse heersers gebruikten de sport al als bliksemafleider voor de reële problemen van haar volk. Brood en Spelen, het verhaal is bekend. De Olympische Spelen in Berlijn in 1936 waren er gekomen omdat Hitler aan de wereld wilde tonen dat het Arische ras oppermachtig was. Hij weigerde de hand te schudden van zwarte atleten die tegen de Duitsers wonnen. In 1969 vochten El Salvador en Honduras een korte oorlog – de ‘voetbaloorlog’ – uit nadat die laatsten een voetbalinterland verloren tegen de Salvadoranen. Er was de heisa omtrent het voetbal-WK in Qatar omwille van het schenden van de mensenrechten….
Ook in het wielrennen is politieke actie nooit ver weg. In 1950 keerden Franse supporters zich tegen Gino Bartali en zijn Italiaanse ploeg. Zij staakten de strijd omdat ze vreesden voor hun veiligheid. In 1984 blokkeerden enkele stakende arbeiders de weg tijdens Parijs-Nice. Bernard Hinault, de Bretoen met het korte lontje, gaf daarbij 1 van de stakers een klap.
Quasi elk jaar protesteren Vlaamse boeren tijdens de grote voorjaarsklassiekers langs de kant van de weg. Jaren geleden kwam het zelfs tot wegblokkades, maar de landbouwers hebben ervaren dat het contraproductief is om de Vlaming zijn koers te ontnemen. En dus houden ze het de laatste jaren op spandoeken in de wegberm.
Leif Hoste
Zelfs de duizenden leeuwenvlagjes die tijdens die Vlaamse voorjaarsklassiekers het beeld vullen, zijn niet onschuldig. Ze worden uitgedeeld door Vlaams-nationalistische verenigingen of partijen met een duidelijke politieke boodschap. Leif Hoste verloor in 2004 wellicht Parijs-Roubaix nadat zo’n Vlaamse vlaggenzwaaier zijn vlag in het achterwiel van de Lotto-renner had doen belanden.
De laatste jaren doken ook klimaatactivisten op in de koers. Op het WK Wielrennen van 2023 in Glasgow kleefden manifestanten zich vast aan het asfalt, waardoor de koers tijdelijk moest worden stilgelegd. Of wie herinnert zich niet de onverlaat die de finishfoto van Remco Evenepoel verstoorde toen die op weg was naar de zege in Luik-Bastenaken-Luik van 2022.
Kortom, politiek en sport zijn al sinds mensenheugenis met elkaar verweven. Politieke acties tijdens wielerwedstrijden ook. De grote mediabelangstelling voor sportevenementen trekt mensen aan die andere dan sportieve bedoelingen hebben. En de koers is nu eenmaal heel makkelijk toegankelijk want speelt zich af op de openbare weg. Acties zoals deze in de Vuelta zullen dus ook in de toekomst nog plaatsvinden. Maar actievoerders moeten misschien beter afwegen of het effectief verstoren van de wedstrijd hun zaak niet eerder schaadt dan baat.
