Op zondag 21 september 2025 staat Violette Irakoze Neza (24), profrenster bij het Belgische Ridley Racing Team, aan de start van het WK Tijdrijden in haar thuisland Rwanda. Een week later volgt de wegrit. Voor Neza wordt het 1e WK Wielrennen ooit op Afrikaanse bodem een hoogtepunt in haar carrière én in haar levensverhaal. Als kind werd haar steeds gezegd dat fietsen niets voor meisjes was. Toch bleef ze stiekem trainen. Vandaag is ze niet enkel een profrenster, maar ook een rolmodel voor jonge Afrikaanse meisjes die dromen van een leven op de fiets.
Verboden fiets
Rwanda is een land in opbouw na de genocide van 1994, die het leven kostte aan ongeveer 800.000 tot wel 1 miljoen mensen. Het land van de 1.000 heuvels schrijft met het 1e WK Wielrennen op het Afrikaanse continent nu een nieuwe, positieve bladzijde in zijn geschiedenis. Violette Neza heeft de donkere jaren ’90 gelukkig niet meegemaakt. Toen zij opgroeide aan het begin van deze eeuw leek niets erop dat ze op een dag zou deelnemen aan dat WK.
In Europa heeft elk huishouden een auto, in Rwanda beschikt elk gezin over een fiets. Landarbeiders gebruiken de tweewieler om de oogst naar huis te brengen. Toch kreeg Neza van haar omgeving altijd te horen dat dit niets voor meisjes was. Dus bestudeerde ze stiekem hoe de mannen hun pedalen en hun remmen gebruikten en probeerde ze op een onbewaakt moment zelf een fiets uit. Haar droom was groter dan de schrik om betrapt te worden.
De jongens van haar dorp geloofden hun ogen niet toen ze Violette Neza zagen fietsen. Haar ouders konden er minder mee lachen en waren teleurgesteld in hun dochter. Ook in het dorp was er veel kritiek. Op deze manier zou ze nooit een man vinden. Toen ze haar vader moest afgeven, kon Violette Neza haar mama overtuigen dat dit een hobby was voor haar. Met dank aan een inzamelingsactie had ze haar eigen fiets en kon ze haar droom volgen.
Ridley
Eens Violette Neza iedereen had overtuigd dat ze wel degelijk geschikt was voor de fiets, kon ze daadwerkelijk op pad. Regelmatig kwam ze mannenteams tegen, begeleid door een professionele coach. Verbaasd reageerden de heren op een vrouw op de fiets. Van het ene kwam het ander en in 2018 maakte ze deel uit van het Rwandese ploegentijdritteam dat goud behaalde op de Afrikaanse kampioenschappen. Haar zus organiseerde een groot feest: plots was de verboden fietsster een heldin in het dorp.
Nu Neza bewezen had tot wat ze in staat was, wilde ze jonge meisjes helpen om in haar voetsporen te treden. Enerzijds door toerisme te studeren en een trainersdiploma te halen bij de UCI, zodat ze gediplomeerd fietsgids kan worden in haar thuisstreek. Anderzijds door een eigen meisjesteam op te richten, waarmee ze jonge talenten uit de regio de kans geeft de wielersport te verkennen. Komera NEWCT werd snel een begrip in het Rwandese wielrennen.
In het Limburgse Beringen kenden de wielerspecialisten het verhaal van Violette Neza. Niet alleen haar fysieke mogelijkheden, maar ook haar maatschappelijk project ter promotie van de wielersport maken van haar een bijzonder profiel. Bij de oprichting van Ridley Racing Team werd ze uitgenodigd voor een inspanningstest en uiteindelijk kreeg ze een plekje in de kern. Vervolgens nam ze onder meer deel aan de grootste gravelraces ter wereld zoals de Traka, The Bright Midnight en Marly Grav.
Canvas
Ondanks haar eigen sportieve carrière heeft Violette Neza haar meisjesteam nooit losgelaten. In 2023 begonnen ze met 5 rensters op de 1e training, nu verzamelt er een veelvoud voor de wekelijkse weekendsessie. Allemaal zijn het studenten tussen 12 en 18 jaar. Omdat er niet genoeg fietsen zijn, geven de leden deze onderling aan elkaar door. De deelnemers komen uit verschillende regio’s. Ze hebben de leeftijd waarop Violette nog stiekem moest fietsen, omdat het verboden was voor vrouwen.
De vooruitgang die wordt geboekt, is enorm. De rensters van dit project dromen van de Afrikaanse kampioenschappen en zelfs van de wereldkampioenschappen.
Met haar deelname aan het WK wil Violette Neza meer zijn dan een atlete. “Ik wil een voorbeeld zijn voor alle meisjes wereldwijd die dromen van de fiets”, zegt ze. “Het WK in mijn eigen land is het perfecte podium om te tonen dat wilskracht en doorzettingsvermogen elke barrière kunnen doorbreken.”
Het bijzondere verhaal van Violette Irakoze Neza is te zien op dinsdag 16 september 2025 op Canvas, in de 3e aflevering van ‘Regenbogen in Rwanda’.
