Met de Olympische Winterspelen van Milaan en Cortina d’Ampezzo in volle gang, laait de discussie over 2030 weer op. Krijgt de cross straks een plekje op de Olympische Spelen in de Franse Alpen? Sceptici wijzen steevast naar het gebrek aan internationale competitie en de dominantie van Nederland en België. Hoewel deze kritiek deels hout snijdt, toont de data aan dat dominantie binnen de huidige Olympische sporten allesbehalve een uitzondering is.
Eerlijke meetlat
Vergelijkingen tussen veldrijden en bestaande wintersporten vinden vaak plaats op sportniveau. Kijk je naar het totaalplaatje, dan scoren van de huidige wintersporten alleen rodelen en de noordse combinatie internationaal slechter dan het veldrijden. Het is echter veel eerlijker om disciplines op evenementniveau te vergelijken. Als je de cross met zijn 2 medaille-evenementen afweegt tegen de 14 van het schaatsen, trekt het veldrijden logischerwijs aan het kortste eind.
Daarnaast vindt een WK Veldrijden elk jaar plaats en de Spelen slechts eens in de 4 jaar. Het zou het beeld vertekenen om zomaar de uitslagen van alle WK’s te gebruiken. Daarom hebben we voor deze analyse gekeken naar de WK’s Veldrijden die in een Olympisch jaar vielen. Voor een representatieve blik op de huidige situatie in het veldrijden focussen we op het moderne tijdperk: de 5 Olympische cycli sinds Turijn 2006.
Wanneer we de data gelijktrekken en 49 Olympische disciplines met de cross vergelijken, schudt het veldrijden zijn status als internationaal zorgenkindje van zich af. In het moderne tijdperk haalden 8 landen het WK-podium. Daarmee staat de cross keurig in de middenmoot (gedeelde 28e plaats), op gelijke hoogte met de afdaling in het alpineskiën en de half-pipe in het snowboarden. Met gemiddeld 4,0 verschillende medaille winnende landen per cyclus staat de sport 26e. Dat is vergelijkbaar met de massastart in het biatlon en een flink stuk beter dan de viermansbob (2,6) en de noordse combinatie op de grote schans (2,0).
Dominantie Nederland-België
Toch blijft er 1 grote doorn in het oog van de critici: de dominantie van Nederland en België. Waren de WK’s tussen 2006 en 2022 Olympisch geweest, dan hadden de Lage Landen maar liefst 67% van alle WK-medailles weggekaapt. Dat is veel, maar geen uitzondering op de Winterspelen. Het veldrijden zou de 2e plaats van meest gedomineerde disciplines delen met het individueel rodelen en de grote schans bij de noordse combinatie.
Kijken we puur naar de gouden medailles, dan valt de cross met een score van 70% voor Nederland en België zelfs buiten de Olympische top 10 (12e plaats). Geen enkele sport tipt aan de wurggreep in het rodelen voor duo’s, waar de Duitsers tussen 2006 en 2022 alle gouden medailles wonnen.
Wanneer we inzoomen op de top 10, verliest de cross wel weer terrein. Slechts 11 landen haalden de afgelopen 20 jaar de top 10, met een gemiddelde van 7,4 unieke landen per WK. Biatlonevenementen zitten steevast rond de 11 landen per Olympische Spelen. Hier moet wel een belangrijke kanttekening bij geplaatst worden: het veldrijden hanteert op het WK geen strikte startquota, zoals op de Olympische Spelen wel het geval is.
Op een WK Veldrijden mogen toplanden met 8 renners starten, terwijl het IOC de startplekken veel strenger limiteert. Wanneer we het Olympisch mountainbike quotum van 2 renners per land loslaten op de laatste 5 WK’s veldrijden, wordt de uitslag geforceerd internationaler. Gemiddeld schuift de renner die eigenlijk 16e werd door naar een 10e plek, en halen gemiddeld 9 verschillende nationaliteiten de top 10 van het WK bij de elites.
Olympisch vliegwiel
Hoewel het veldrijden het beter doet dan enkele bestaande wintersporten, is het geen internationale hoogvlieger. Zeker op top 10-niveau blijven de Belgen en Nederlanders de dienst uitmaken. Toch moeten we beseffen dat de data enkel meet waar de sport vandaag staat. De Olympische status zou zelf als ultieme katalysator voor verdere internationalisering dienen.
Minder renners zullen het veldrijden inruilen voor de weg of het mountainbiken en bovendien zullen nieuwe landen flink investeren in een volwaardig crossprogramma. Rijke landen zonder traditionele wintersportgeschiedenis doen dit nu al in andere sporten. De Britten pompen 2 miljoen per jaar in hun skeletonprogramma, de Australiërs 1,5 miljoen in freestyle skiën. Ter vergelijking: de Nederlandse wielerbond trekt nu 300.000 euro uit voor de combinatie mountainbike en cross.
Daarnaast is het veldrijden nagenoeg overal te beoefenen. Hierdoor kunnen minder traditionele wintersportlanden, zoals Spanje, plots volwaardige programma’s opzetten rond kleppers als Felipe Orts. De relatief lage kosten in vergelijking met glij- en sneeuwsporten zullen ook landen met kleinere budgetten aanspreken. Zodra het label Olympisch aan de cross kleeft, zal de financiële aantrekkingskracht, en daarmee de internationale breedte, razendsnel toenemen.
