Stephan van der Zwan, CEO van het dataplatform ProCyclingStats en manager van een clubteam, uit in een persoonlijke open brief zijn diepe zorgen over het huidige wielerbestuur. In een onderbouwd statement, ondersteund door een formeel onderzoeksrapport, vraagt hij aandacht voor de administratieve willekeur en de dubbele moraal die jonge development-renners momenteel hard raken. De directe aanleiding was een startverbod voor zijn eigen team, maar het dossier legt dieperliggende, systemische kwetsbaarheden bloot in de huidige controle-infrastructuur.
Dubbele moraal
De zaak kwam aan het rollen toen het Andorrese clubteam van Van der Zwan eerder dit seizoen een abrupt startverbod kreeg opgelegd bij de Ronde van Bosnië en Herzegovina. Op de ochtend van de wedstrijd werd een rigide interpretatie van een UCI-artikel over de teamstructuur de ploeg fataal. Dit gebeurde ondanks het feit dat het team, opgericht om jonge Andorrese talenten internationale kansen te bieden, handelde met volledige openheid. De ploeg beschikte over officiële autorisatiebrieven van de nationale federatie. De uitsluiting betekende een financiële strop en een desillusie voor de renners.
Van der Zwan plaatst dit incident in de bredere context van wat hij de handhavingsprioriteiten van de UCI noemt. Hij wijst op de strenge straffen voor renners voor relatief kleine vergrijpen, zoals de recente diskwalificatie van Jan-Willem van Schip in de Ronde van Griekenland vanwege een lichte afwijking in de stuurpositie. Ook boetes voor wildplassen of het buiten de toegestane zone aan een fan geven van een bidon worden met ijzeren hand bestraft. Met het argument dat dit essentieel is voor het imago van de sport.
Tegelijkertijd toont onafhankelijke monitoring volgens Van der Zwan een diepgewortelde dubbele standaard aan. Terwijl kleine ontwikkelingsprojecten op papierwerk worden aangepakt, faalt de centrale database van de UCI, UCI DataRide, volledig. Ad-hoc clubtransfers, last-minute aanpassingen om aan het minimumaantal renners te voldoen en zelfs dubbele boekingen van renners op startlijsten worden door het systeem niet gedetecteerd. De software keurt startlijsten automatisch goed, waardoor de regels volgens Van der Zwan verworden tot “selectieve aanbevelingen die worden gebruikt om kwetsbare teams te bestraffen”.
Op automatische piloot
De meest verontrustende onthulling uit het dossier van Van der Zwan betreft het toezicht op de wedstrijden zelf. Terwijl zijn team werd uitgesloten door een juryvoorzitter die de regels strikt naar de letter volgde, tonen zijn ervaring een ernstige tekortkoming in de uitvoering van diezelfde toezichthoudende rol. Het dossier bevat naar eigen zeggen onbewerkt, van tijdstempel voorzien beeldmateriaal waarop te zien is hoe exact dezelfde juryvoorzitter herhaaldelijk in slaap valt in het officiële juryvoertuig tijdens de finales van internationale UCI-koersen.
Dit wordt door Van der Zwan niet gezien als een kleine overtreding, maar als een ernstige schending van de veiligheidsplicht en een reglementaire misstap. Wanneer een door de UCI aangestelde official, die wettelijk verantwoordelijk is voor de veiligheid van het peloton, letterlijk de ogen sluit terwijl renners op hoge snelheid over openbare wegen rijden, stort het sportbestuur volgens hem in. Het bewijst dat de huidige infrastructuur zich richt op het afvinken van administratieve vakjes, maar faalt in het garanderen van gelijke behandeling, fair play en de basisveiligheid van renners.
De zwaarste impact van dit falende systeem, zo stelt de teammanager, wordt gedragen door de jonge, hardwerkende renners en rensters op de lagere niveaus. Zij beschikken niet over miljoenenbudgetten of legers van advocaten, maar enkel over hun fiets en hun dromen. De machtsongelijkheid wordt volgens hem verder geïllustreerd door recente berichten dat de UCI 300.000 euro uit het SafeR-veiligheidsfonds, uit de zakken van de teams en bestemd voor een veiligere koersomgeving, zou hebben gereserveerd voor juridische procedures tegen materiaalfabrikanten.
Oproep voor de toekomst
Kleine, onafhankelijke ontwikkelingsprojecten hebben niet de financiële middelen om eindeloze juridische gevechten aan te gaan met een instituut als de UCI. Het gebruik van veiligheidsfondsen voor juridische strijd terwijl officials slapen tijdens actieve wedstrijdfinales, toont volgens Van der Zwan volledig verkeerd geplaatste prioriteiten. Hij benadrukt dat zijn doel geen destructieve confrontatie is, maar een dringende oproep om de verificatiesystemen en professionele standaarden van de sport te moderniseren.
Van der Zwan heeft zijn data-audits en bevindingen formeel voorgelegd aan het UCI-management in Zwitserland. Hij stelt open te staan voor een constructieve en onmiddellijke dialoog om de problemen op te lossen in het belang van de wielersport. De kern van zijn boodschap is de noodzaak van een eerlijk, voorspelbaar en uniform gehandhaafd raamwerk dat het peloton van onderaf daadwerkelijk beschermt en ondersteunt.
Dit is een oproep die de wielerwereld dwingt in de spiegel te kijken en te bepalen waar de ware prioriteiten van de sport liggen: bij de papieren regels of bij de renners die de sport kleur geven.
