Søren Wærenskjold blijft weg uit de AlUla Tour 2025 uit protest tegen de mensenrechtenschendingen in Saoedi-Arabië. Dat verklaarde hij aan het Noorse TV2. Is hij de 1e die durft recht te staan? Welke invloed hebben regimes uit het Midden-Oosten op het wielrennen? En wat maakt het zo moeilijk voor de wielerwereld om het voorbeeld van Wærenskjold te volgen?
Invloed uit het Midden-Oosten
Wærenskjold distantieert zich in zijn verklaring van het regime in Saoedi-Arabië. Hij stelt de vervolging van politieke dissidenten aan de kaak en breekt een lans voor vrouwen- en homorechten. Wærenskjold wil zich geen held noemen. Hij had het geluk begrip te vinden van zijn team, maar zou toch deelnemen mochten ze het hem vragen.
We zochten andere voorbeelden van ploegen of renners die zich tijdens hun actieve carrière op een gelijkaardige manier uitlieten. Af en toe sprak iemand zich in vage termen uit over mensenrechten, maar niemand noemde de zaken eerder zo duidelijk bij naam. Het toont de uniciteit van Wærenskjold en de moed van zijn ploeg Uno-X om daarin mee te gaan.
Als er al protest klonk over de inmenging van twijfelachtige regimes in het wielrennen, dan kwam dat van buitenaf. Zo ontstond in aanloop van de Giro-start in Israël een kleine storm, met stemmen vanuit mensenrechtenorganisaties. Vanuit de wielerwereld bleef het relatief stil en gingen alle ploegen uiteindelijk gewoon van start.
Eind januari 2025 werd opnieuw een blik koersen in het Midden-Oosten opengetrokken. De Ronde van Qatar is dan wel verloren gegaan, het effende het pad voor verschillende opvolgers. Daarnaast krijgen verschillende wielerploegen hun sponsorgeld vanuit het Midden-Oosten: denk aan Bahrein-Victorious, UAE Team Emirates en Jayco Alula. Achter een team zoals UAE zit stilaan een industrie van A tot Z. Ze zijn eigenaar van het fietsenmerk Colnago en lanceerden met MyWhoosh een gratis concurrent voor Zwift.
One Cycling
Via het project One Cycling zal het Midden-Oosten vanaf volgend jaar misschien zelfs helemaal de controle over het wielrennen nemen. One Cycling wil de macht van de grote organisatoren zoals ASO doorbreken en het format van het wielrennen moderniseren om het aantrekkelijker te maken voor het grote publiek. Naar verluidt zal het Saoedische investeringsfonds SRJ Sport Investments een monsterbedrag leveren om het project van de grond te krijgen. Het wielrennen biedt dan ook een goedkope investering. Met een bedrag waar je in het voetbal niets mee kunt bereiken, beschik je meteen over de fondsen voor een topploeg.
De investeerders bekennen dat ze een positief imago voor hun land willen creëren, maar verwijzen hierbij naar toerisme. Het is niet toevallig dat het team van Jayco niet naar ‘Saoedi-Arabië’ maar de stad Al-`Ula werd genoemd. Zo willen ze de bestemming bij de potentiële reiziger in de kijker zetten. Elke keer dat Tadej Pogačar op het podium verschijnt, hoopt Dubai wat meer bezoekers te lokken. Het afleiden van de aandacht van de binnenlandse problemen, is uiteraard de belangrijkste reden om hun internationale reputatie te verbeteren door zich te verbinden aan sport. Een dergelijk fenomeen wordt ‘sportswashing’ genoemd.
Investerende landen zeggen dat ze gezondheid willen promoten en de groei van de wielersport in hun land op die manier willen stimuleren. Het Midden-Oosten staat niet bepaald bekend om hun wielercultuur, waardoor de kans op succes quasi onbestaande is. Zoek in de WorldTour niet naar renners uit de VAE of Saoedi-Arabië. Passie voor de wielersport lijkt er wel bij de Bahreinse prins die achter de gelijknamige ploeg zit. Met zijn zakcenten bouwde hij zijn persoonlijk speeltje en domineert hij mee op de wereldmarkt.
Moreel dilemma
Wielrenners en -teams kennen deze omstandigheden uiteraard, maar ze zitten vast in een moreel dilemma. Door het financiële model van het wielrennen zijn ze afhankelijk van sponsors. Patrick Lefevere wees er genoeg op hoe moeilijk hij geldschieters kon vinden. Het wielrennen zit volop in een ratrace van professionalisering waarmee geld het verschil maakt om te blijven meekunnen. Als een aantal ploegen instapt in de oliedollars, ontstaan al snel supermachten waar de andere teams niet tegenop kunnen.
Misschien kunnen ethische afspraken het wielrennen uit deze spiraal halen? Denk dan even aan dit scenario. Je bent manager van een wielerploeg met vele renners en personeelsleden onder jou. Je kent hun partner, je kent hun kinderen. Je sponsorcontract loopt eind dit jaar af. Je hebt de keuze om de stekker uit de ploeg te trekken en hen op straat te zetten. Of in te tekenen op een monsterbedrag vanuit een dubieuze bron. Bovendien krijg je de garantie dat je niet voor 2 jaar maar voor 5 jaar financieel op rozen zit. Wat is de meest ethische keuze?
