De media besteden steeds meer aandacht aan vrouwenkoersen. En toch staat dat vrouwenwielrennen steeds meer onder druk. Wedstrijden verdwijnen, ploegen hebben het moeilijk om het hoofd boven water te houden, de kloof tussen de top en de 2e rij is enorm,.… Natascha Knaven-den Ouden is als oprichtster van NXTG Racing, een vrouwenclubteam, en als partner van voormalig Roubaix-winnaar Servais Knaven en moeder van 4 koersende dochters een ervaringsdeskundige. Met een ongezouten mening…
Debat opstarten
Je zou Natascha Knaven-den Ouden als ‘vrouwenkoersinfluencer’ kunnen omschrijven. Haar posts op sociale media zijn ingegeven vanuit een eerlijke bezorgdheid en niet zelden bedoeld om een debat op te starten. En dat lukt, zo valt op te meten aan de talrijke reacties die ze uitlokt. Ze waarschuwt al een tijd voor een verborgen existentiële crisis in het vrouwenwielrennen. Zo ook op 15 oktober 2024, toen we haar interviewden over haar team NXTG Racing. De voorbije maanden bleken haar waarschuwingen helaas steeds meer bewaarheid.
“De voorbije maanden zijn er weer 14 wedstrijden van de kalender verdwenen”, zucht de in Turnhout residerende Nederlandse wielermama. “Het verborgen probleem in het vrouwenwielrennen is dat er een sterke top is, maar dat de basis veel te zwak is. Het lijkt dat het vrouwenwielrennen boomt: meer live-uitzendingen met groeiende kijkcijfers, een handvol echte vedetten en een paar grote WorldTour-teams, waarvan sommigen ook nog een development-afdeling hebben. Er is meer prijzengeld. En van de meeste wielermonumenten voor mannen is er nu ook een vrouwenversie, nu ook Milaan-Sanremo weer op de kalender kwam.”
“Maar dat laatste bewijst eigenlijk net wat ik wil aankaarten: men kopieert de top van het mannenwielrennen, zonder dat daar eenzelfde fundament onder staat. Terwijl de elite uitbreidt, krimpt de bredere structuur. Kleinere wedstrijden verdwijnen. Continentale en amateurploegen hebben moeite om te overleven. Jonge rensters hebben daardoor minder mogelijkheden om geleidelijk door te groeien.”
Het buurmeisje naast Lotte en Demi
Natascha Knaven-den Ouden illustreert met een fictief voorbeeld. “Stel dat ik mijn buurmeisje, die nog nooit op een fiets heeft gezeten, morgen een koersfiets geef en zij zich een UCI-licentie aanschaft, dan kan ze volgende week via een klein continentaal team met een wildcard aan de start staan van Luik-Bastenaken-Luik voor vrouwen. Naast Lotte Kopecky en Demi Vollering. Zoiets zou ondenkbaar zijn in het voetbal of atletiek. Of in het mannenwielrennen. Maar in het vrouwenwielrennen is het de realiteit. We zien in de grote wedstrijden dan ook letterlijk een wielrennen op 2 snelheden: de top versus een wankele basis.“
De Nederlandse wielerfanate verduidelijkt dat dit geen kritiek is op rensters of teams. “Het is een existentieel probleem”, klinkt het. “Zonder regionale wedstrijden, sterke nationale kalenders en gestructureerde ontwikkelingsprogramma’s zetten we een systeem op waar alleen het meest uitzonderlijke talent doorbreekt. En waar veel anderen afhaken voordat ze de kans hebben gehad om zich te ontwikkelen.”
Hoe het dan beter moet? “Het is een complex probleem en ik spreek ook enkel maar vanuit passie en bezorgdheid. Maar mij lijkt dat we meer ecosysteem en minder egosysteem nodig hebben. We moeten een solide, duurzame structuur vanaf de grond opbouwen. Dat betekent het ondersteunen van lokale wedstrijden, investeren in ontwikkelingsteams en het creëren van een duidelijk, realistisch pad van jeugd- naar eliteniveau. Dat is een opdracht en aandachtspunt voor de wielerbonden als Belgian Cycling, KNWU of UCI.”
Volta NXT Classic
“Neem nu de recente Volta NXT Classic in Eijsden: dat is een 1.2. wedstrijd waar dus geen WorldTour-ploegen aan de start mogen komen. Maar er was wel een Nederlandse selectie, opgemaakt door de KNWU dus, die grotendeels uit individuele WorldTour-rensters bestond. Met Femke Gerritse won er dan ook een WorldTour-renster. Ook bedrijven die interesse hebben in de wielersport moeten overtuigd worden van de visie om talent de juiste begeleiding te geven en te laten doorgroeien. Dat is toch een missie die je als bedrijf ook intern aanhoudt?”
De hierboven geschetste problemen kristalliseren zich nog extra in het Belgische vrouwenpeloton. Want de prestaties van Lotte Kopecky maskeren bij het Belgische publiek dat er in ons nationaal vrouwenpeloton ernstige bloedarmoede heerst. “Naast de geschetste problemen is er in België nog een extra pigment. België is een koersland met een rijke wielergeschiedenis en passionele supporters. Meisjes op zeer jonge leeftijd worden te snel de hemel in geprezen en onder druk gezet”, weet Knaven-den Ouden.
“Een nieuwelinge die een paar koersen wint, wordt al snel ‘de nieuwe Lotte Kopecky’ genoemd. Zelfs in de pers. Net zoals bij de mannen een Cian Uijtdebroeks al de volgende Remco Evenepoel wordt genoemd. Ga als jonge knaap of meid maar eens om met die druk! Wat wel een goeie zaak is, is dat de successen van Lotte meer meisjes aantrekken naar de sport. Waardoor de basis breder wordt. Als er dan ook meer wedstrijden exclusief voor die basis komen, dan zijn we er mogelijks”, besluit de Nederlandse.
