Heb je het ook al gemerkt? Steeds meer natuurgebieden worden verboden voor fietsers. Om welke reden is niet erg duidelijk. Een betreurenswaardige zaak, want zijn offroad-fietsers niet per definitie natuurliefhebbers?
Singletracks
De ‘buurtwegen’ in Vlaanderen staan al decennia onder druk. Die term ‘buurtwegen’ is de laatste tijd wat in onbruik geraakt en vervangen door ‘trage wegen’. Via de handige website tragewegen.be kan je uitzoeken waar zich welke voetweg, of in wielertermen ‘singletrack’, bevindt. Die weggetjes krijgen ook een nummer, zodat bij discussie makkelijk kan bepaald worden over welke weg het gaat.
Die buurtwegen hadden tot een eeuw geleden – toen weinig mensen over een wagen beschikten – echt wel een verkeersfunctie. Het waren de kortste verbindingen tussen verschillende woonkernen. Mensen verplaatsten zich destijds meestal te voet of met de fiets. Maar helaas zijn tal van die geregistreerde voetwegen niet meer toegankelijk. Op de interactieve kaart van genoemde website staan die in groene stippellijn. Officieel zijn ze er nog, maar in de praktijk kan je er niet meer door. En al zeker niet met de fiets. Daar zijn meerdere oorzaken voor. Die kunnen we opdelen in 2 kwalijke tendensen.
Soms is een buurtweg wat in onbruik geraakt. En raakt deze vanzelf overwoekerd met struikgewas. In principe moet de gemeente die officiële buurtwegen onderhouden en dus vrijhouden. Maar niet elke gemeente doet dat met evenveel zorg. En dus verdwijnt zo’n weg na enkele jaren. Hilarisch – om niet te zeggen hypocriet – is het volgende verhaal uit Aalst. Daar wilde een projectontwikkelaar naast de E40 een windturbine plaatsen. Het stadsbestuur verzette zich daartegen, maar had niet echt wettelijk steekhoudende argumenten. Tot een ijverige ambtenaar ontdekte dat die windturbine pal op een compleet verdwenen, maar ooit geregistreerde, buurtweg stond. De stad gebruikte dat als argument om het project tegen te houden, terwijl zij dus verantwoordelijk waren voor het verdwijnen van dat pad. De windturbine kwam er toch, nadat de projectontwikkelaar de mast enkele meters opschoof.
Bondgenoten
Soms ploegt een boer zijn veld om, inclusief de strook van de buurtweg. Om een extra rij ‘patatten’ te kunnen planten. Illegaal, maar wat doe je er aan? Niet zelden meent een aanpalende eigenaar het recht te hebben om ongemerkt zijn terrein met enkele tientallen centimeters te vergroten door een afsluiting wat verder te zetten. Dat is onwettig, maar de gemeente treedt niet altijd op. Zo kennen we ook in Aalst en omgeving tal van weggetjes waar een recent verplaatste afsluiting maakt dat je er met een breed mountainbikestuur gewoon niet meer door kan. We signaleren dat dan systematisch aan de gemeente en horen er dan meestal niets meer over. “We dronken een glas, we maakten een plas, en alles bleef zoals het was.…”, blijkt in deze veelal een beleidskeuze.
Jammer, want in het kader van het klimaatbeleid van een stad of gemeente zouden die trage wegen kunnen helpen om mensen te verleiden de wagen te laten staan en te kiezen voor een milieuvriendelijker alternatief. In die zin is het ook betreurenswaardig dat in steeds meer natuurgebieden fietsers worden geweerd. Een paar voorbeelden. In de Wullebossen van Stekene wil men fietsers verbieden. De doorsteek tussen de Zandberg en de Kluizen in Aalst is onlangs afgesloten voor fietsers. De Koudenbergbeekvallei in Affligem, waar vroeger de 1 novemberrit van De Vliegende Spaak doorging: afgesloten!
Onbegrijpelijk, want een mountainbiker of gravelaar doet de natuur geen kwaad. Ja, je hebt altijd onverlaten die een verpakking van een gelletje of een energiebar weggooien. Maar die heb je ook bij wandelaars. Of is het uit vrees dat er conflicten ontstaan tussen wandelaars en fietsers? Opnieuw, bullebakgedrag is helaas des mensen en niet exclusief verbonden aan fietsers. Het is niet omdat een fietser zich niet netjes gedraagt, dat alle fietsers daarvan slachtoffer moeten worden. Het is niet omdat een wandelaar zijn hond niet aan de leiband houdt – wat helaas te veel voorkomt – dat alle wandelaars uit de bossen moeten worden gebannen.
Bond Beter Leefmilieu
Als offroad fietser voelen we ons dan geviseerd. Dergelijke maatregelen zijn eenzijdig en, ja, discriminatoir. En contraproductief! Want het gevolg is dat de overblijvende paden, waar wel mag gefietst worden, veel drukker worden gefrequenteerd door fietsers. Waardoor meer conflicten kunnen ontstaan. Men verplaatst dus gewoon het probleem, als er al 1 is.
Enkele rotte appels in de wielercommunity hebben mogelijks het beeld doen ontstaan van ‘wielerterroristen’, maar dat is geheel onterecht. Iemand die graag gaat gravelen of mountainbiken is per definitie een natuurliefhebber. En dus een bondgenoot van de milieubeweging. Laat ons dat als wielercommunity blijven onderstrepen en in de verf zetten. Ondergetekende is bestuurslid van de Bond Beter Leefmilieu en dus ter zake geheel onverdacht.
Laat ons ook bij onze federaties aandringen dat zij in gesprek gaan met de milieubeweging. Laat ons een charter opmaken voor de offroad fietser waarin we ons engageren om de natuur te respecteren en te beschermen. Zo zijn veld- en bosfietsers ideale rapporteurs om sluikstorten te melden aan de plaatselijke autoriteiten, omdat ze een veel breder gebied bestrijken.
De essentie is misschien gewoon dat er te weinig natuur is. En de open ruimte jaar na jaar afneemt. Terwijl zachte recreatie (wandelen, lopen, fietsen) alsmaar toeneemt. Steeds meer mensen op een steeds kleinere oppervlakte, dát is het probleem. Laat ons dus pleiten voor meer bos, meer natuur, bescherming van de open ruimte en niet de verkeerde vijand kiezen! Kortom, offroad fietsers en natuurbeschermers moeten elkaar versterken in plaats van bestrijden.
