Veel mythischer dan de Col du Tourmalet krijg je het niet. De 1e bergpas ooit waar de renners de 2.000 meter topten in de Tour maakt indruk met zijn lengte en fabelachtige omgeving. We startten de klim met loden benen, maar kwamen in ons ritme – tot die laatste km opdoemde.
Bédoin van de Tourmalet
We beginnen onze tocht richting de Col du Tourmalet vanuit Lau-Balagnas. Over iets meer dan 15 km gaat het steeds licht stijgend tot de voet in Luz-Saint-Sauveur – het lokale Bédoin zeg maar. We moeten gewoon het water volgen om op onze beginbestemming te komen. Verkeersluw kunnen we de weg niet noemen, maar we kunnen de toegangsweg naar de reus van de Pyreneeën moeilijk voor ons alleen opeisen. Ondanks de drukte kijken we af en toe met bewondering naar de steile rotswanden langs de kant.
Vanuit Luz-Saint-Sauveur gaat de weg plots heel steil naar boven. Gelukkig duurt dat maar heel even en zien we de hellingsgraad na de linkse bocht meteen naar een behapbare proportie slinken. Ook op de klim komen we best wat verkeer tegen, maar de weg is breed, dus er is plaats voor iedereen. De eerste kilometers drupt het zweet al van ons gezicht, want de zon krijgt vrij spel en er is geen zuchtje wind. Nochtans is het geen hete dag. Onze benen wegen een ton, we fluisteren onszelf als een mantra toe dat we altijd een aantal kilometers nodig hebben om op gang te raken.
Het profiel van de Tourmalet boezemt ontzag in: over een afstand van 19 km overwin je 1.404 hoogtemeters, goed voor een 7,4% gemiddelde stijgingsgraad. Toch beginnen we ons ritme te vinden wanneer de schaduw opdoemt een paar km na een haarspelbocht. Het voordeel van een bekende klim is dat je veel medefietsers tegenkomt, die bovendien nog meer blijken af te zien. Dat geeft de burger moed.
Af en toe loopt het steiler op en tikken de hoogtemeters aan alsof het seconden zijn. Wees gerust: het gaat niet vaak boven de 10%. Al vanaf het begin genieten we van de omgeving, maar even boven Barèges begint de Tourmalet écht te betoveren.
Pic du Midi
5,5 km voor de top beleven we ons meest magische moment van de dag. Gedurende enkele minuten passeert geen enkele auto en regeert de stilte – op het geluid van onze banden op de weg na. Alsof de krekels hierop gewacht hebben, zetten ze spontaan een concert in. Een km verder blijken de bergen rondom ons niet hoog genoeg meer om als natuurlijk windscherm te dienen. De temperatuur zakt onmiddellijk enkele graden en we voelen een welkome, verkoelende bries.
Ons oog valt op dat moment ook voor het eerst op de Pic du Midi de Bigorre, waar op de top een observatorium prijkt. Hoe hoger we klimmen, hoe overweldigender de natuur rondom ons wordt. We beseffen dat we maar een kleine fietser zijn in een grootste omgeving en vergapen ons zo aan de schoonheid dat we bij momenten vergeten dat we aan het afzien zijn.
2 km voor het einde volgt een vrij lang quasi vlak stuk. De benen krijgen even zuurstof en we voelen ons nog opvallend fris, maar dat waanidee verdwijnt snel in de laatste km. Het lijkt alsof de bergpas een mokerslag uitdeelt, want het slot is vreselijk steil – weliswaar in een niet te overtreffen decor. Een wesp nestelt zich vlak bij ons linkeroog, alsof ze ons de genadeslag wil toedienen. Het blijkt echter een kort moment van afleiding, waardoor we terug ons ritme vinden en de top halen.
Lapize zet Goddet in de schaduw
Bij een monumentale klim als de Tourmalet mag een stukje geschiedenis niet ontbreken. In 1910 zocht Tour-baas Henri Desgrange een manier om de limieten van de renners nog verder uit te rekken. Het verhaal is bekend: Alphonse Steinès – de rechterhand van Desgrange – reed zich tijdens de verkenning vast in de sneeuw, maar berichtte zijn chef koudweg dat de col perfect berijdbaar was.
De rest is geschiedenis: de Tourmalet is sindsdien de meest beklommen col in de Ronde van Frankrijk. Eigenlijk maakte de bergpas in 1910 deel uit van een 4-luik, maar hij torende als enige boven de 2.000 m uit, waardoor de andere vergeten raakten. Octave Lapize reed zich de geschiedenisboeken in door als 1e de top te ronden – en Desgrange voor moordenaar uit te schelden.
Je kan de inspanning van Lapize nog steeds bewonderen, want op de top staat een reuzegroot standbeeld om hem te eren. Alsof de klim hem al genoeg teisterde, mag hij in de winter naar beneden, om begin juni opnieuw naar de top te klimmen. Het borstbeeld van Jacques Goddet steekt bleek af bij het eerbetoon aan Lapize. Zoals het hoort valt het beeld van de renner een pak groter uit dan dat van de organisator.
8 jaar voor die 1e Tourpassage, op 18 augustus 1902, werd de Tourmalet al beklommen in een koers georganiseerd door de Touring Club van Frankrijk. De renners bedwongen de bergpas toen zelfs 2 keer. Als er al een bergprijs bestond, dan was Jean Fischer ongetwijfeld de winnaar, want hij kwam beide keren als primus boven.
