Met de polsen losjes op het stuur en een ongekend hoge cadans voor die periode rijdt Udo Bölts de stenen uit de straat voor zijn kopman Jan Ullrich. De Duitser is immers de trotse geletruidrager in de Tour van 1997, maar heeft het in de Vogezen verrekt lastig. Bölts sleurt hem erdoor en Der Jan wint La Grande Boucle. 28 zomers later sleurt de hardrijder uit Heltersberg nog steeds op kop. Zaterdag reed hij de tegenstand verloren in de Houffa Gravel. Altijd weer, conform zijn eeuwige leuze: “Quäl dich, du Sau” (“Pijnig jezelf, jij varken”)
IJzeren discipline, ijzeren man
De werkethiek van Bölts is enorm en zijn discipline voorbeeldig. Al bij de jeugd maakt hij deel uit van de Duitse selectie op de kampioenschappen en in 1989 wordt hij op 22-jarige leeftijd profrenner bij Team Stuttgart, het latere Team Telekom. Een jaar later behaalt hij al de 1e van 3 Duitse titels. In de wilde jaren ’90 zal hij ook nog ritten winnen in de Giro en de Ronde van Zwitserland en zelfs de Donostia San Sebastián (1996) en de Dauphiné (1997) op zijn naam schrijven. Hij droomt van meer, maar botst op de limieten van zijn lichaam en zijn talent.
Dat geldt niet voor zijn jongere ploegmaat Jan Ullrich, wiens mogelijkheden veel verder reiken. Ondanks de eindwinst in de Dauphiné moet hij dus in de Tour vol aan de bak voor het nieuwe Duitse wonderkind. Wanneer die richting Colmar zwaar onder druk wordt gezet door Richard Virenque, moet Bölts vol aan de bak. Het zal toch niet waar zijn dat de Duitser alsnog uit het geel gereden wordt in de 18e etappe? ”Quäl dich, du Sau”, snauwt hij hem toe. ‘Het varken’ begrijpt de boodschap, tooit zich de taaiheid zelf en redt het geel.
3 jaar later neemt Bölts warempel deel aan de Iron Man op Hawaï. Volgens de overlevering had hij er slechts 4 weken specifiek voor getraind, toch had hij slechts iets meer dan 10 uur nodig voor deze ultieme beproeving. Met dank aan zijn ijzeren discipline, wordt hij een ijzeren man. “Hij gaat nooit kapot”, stamelde zijn ploegleider, de helaas deze week overleden Walter Godefroot.
Merchandise
Nog tot en met 2002 kan Ullrich op zijn trouwe luitenant rekenen bij Telekom. Een jaar later zwaait Bölts uit bij Gerolsteiner, dan ook al op 37-jarige leeftijd. Hij wordt daar later nog ploegleider, maar bekent een jaar later bij het radiostation ARD dopinggebruik in de jaren ’90. Zoals het een trouwe dienaar beaamt, sleurt hij niemand mee in zijn val. Voor hem eindigt zijn rol als sportdirecteur bij die bekentenis. Ook tv-zenders vragen hem niet langer meer voor zijn analistenwerk in de cabine.
Udo Bölts verliest zijn liefde voor de fiets nooit. Zijn wereldberoemde quote wordt zijn leuze en zelfs de letterlijke titel van zijn website. Daarop vertelt hij zijn verdere verhaal. Na zijn pensioen schoolde hij zich om tot offroad-specialist. Tegenwoordig verzorgt hij de wandelpaden en mountainbikeroutes in het Paltserwoud en staat hij er ook in voor technieklessen en begeleide wandelingen.
De Duitser beschikt vandaag over een gehele collectie merchandise met truitjes, drinkbussen en hoodies met een wild varken als symbool. Wat hij ooit als scheldwoord gebruikte, werd uiteindelijk zijn eigen mascotte. Alles straalt de onvoorwaardelijke wielerpassie uit, een voorbeeld voor elk nieuw Duits talent. Zijn levensverhaal goot Bölts na zijn carrière ook in een autobiografie, waarin hij zonder valse bescheidenheid zijn leven vertelt. Hoe hij ooit begon om af te vallen, een Olympische droom in 1988 in duigen zag vallen tot het zoemend geluid op de kamer van Bjarne Riis, daags voor een zware Pyreneeënrit.
Het lijden duurt voort
Vandaag pijnigt Udo Bölts zich nog steeds. Regelmatig waagt hij zich aan gravelklassiekers, waar hij tegenwoordig uiteraard in zijn zogenaamde age group uitkomt. Zaterdag 30 augustus 2025 gaf hij in de Houffa Gravel een ware demonstratie in de Ardennen, waar het wilde varken zich thuis voelt. 1e achtervolger Lieven Van de Perre werd op bijna 7 minuten gereden. Bölts gaat in de uitslag zelfs de winnares bij de vrouwen (Nicole Frain) vooraf. Hij kan zichzelf nog steeds pijnigen als de beste.
Af en toe duikt Bölts nog eens op in het gezelschap van Jan Ullrich, eerder dit jaar maakte hij nog zijn optreden op het Jan Ullrich Cycling Festival. Op de Paltser kan je rekenen.
