Nog voor de 1e echte bergrit gereden is, hangt er al een vreemd gevoel rond de Giro 2026. Het lijkt alsof het eindklassement eigenlijk al vastligt. Net dat maakt de opdracht voor Jonas Vingegaard zwaarder dan ze lijkt, want hoe leef je met het idee dat verliezen geen optie meer is? De grootste strijd levert hij zo misschien niet met de concurrentie, maar tegen de mentale druk die hoort bij onoverwinnelijkheid.
Roze al binnen?
Moet de Giro 2026 eigenlijk nog gereden worden? Als we de voorspellingen mogen geloven, kan Jonas Vingegaard haast niet verliezen. Dat de Ronde van Italië 2026 start met een uitgesproken topfavoriet brengt ons bij een interessante vraag: wat doet het met een renner als hij in die rol terecht komt? Als jonge kopman drukte de stress zo hard op de Deen, dat hij letterlijk moest overgeven daags voor belangrijke ritten. Vandaag groeide hij uit tot iemand die haast klinisch kalm blijft.
Toch blijft zekerheid in sport altijd een illusie. ‘Niet kunnen verliezen’ is een verhaal, geen realiteit. Alleen al de massale valpartij in de 2e rit van de Giro toont dat sport per definitie onzeker blijft. Dominantie verandert wel hoe we die onzekerheid beleven. De topfavoriet leeft zo in een paradox: alles lijkt vast te liggen en tegelijk moet de wedstrijd nog gereden worden.
Onderschat de mentale last van de topfavoriet niet. Als Vingegaard de Giro niet wint, dan heeft hij gefaald. Zo krijgt elke fout een groter gewicht: het verschil met de concurrentie is zo groot, dat iedereen verwacht dat hij de wedstrijd op elk moment onder controle heeft. Elke topsporter kent druk, toch krijgt dat voor een uitgesproken favoriet een andere betekenis. Voor de meesten liggen er kansen, voor hem een verplichting. Vreemd genoeg wordt zijn vrijheid in de koers zo kleiner naarmate de verwachting groter wordt.
De 2-voudige Tourwinnaar is een schoolvoorbeeld van de mentale switch die een topsporter kan maken. De druk nam sinds het begin van zijn carrière niet af – integendeel. Wat wel veranderde, is de manier waarop hij er mee omgaat. Vroeg in zijn carrière verlamden de fysieke stressreacties hem, nu oogt hij extreem gecontroleerd. Hoe kan dat eigenlijk?
Focus op controleerbare
Uiteraard wil Vingegaard de Giro winnen. Maar zou het zijn leven echt kapot maken als het niet lukt? Het lijkt alsof zijn echte waarden elders liggen: zijn gezin, maar ook het beste uit zichzelf halen. Wie door die bril kijkt, ervaart een pak minder druk.
Een andere verklaring is dat druk went: kopmannen dragen koers na koers gewicht op hun schouders. Hun zenuwstelsel zet zich telkens schrap, maar leert na verloop van tijd dat dit niet nodig is. Zo dempt de stressrespons over de tijd heen. Daarom loont het om het kopmanschap in kleinere koersen te leren.
Druk ontstaat vaak wanneer je wil controleren waar je geen vat op hebt. Denk maar aan de energie die je verliest wanneer je de angst om te vallen in een afdaling probeert te onderdrukken. Of de stress bij het angstvallig monsteren van de tegenstanders die wel héél sterk ogen. Topsporters leren enkel te focussen op wat binnen hun controle ligt. Vingegaard kan zich maximaal voorbereiden en met een helder plan aan elke rit starten. Hij kan echter niet voorkomen dat hij lek rijdt, een mindere dag heeft of een ploegmaat uitvalt. Dat zijn omstandigheden waar je op dat moment enkel het beste van kan maken.
Spel met Pogačar
Wie goed kijkt naar de verhouding van de Deen tegenover Tadej Pogačar valt iets op: hij maakt zich niet druk over hem. Het steekspel met zijn plaaggeest maakt deel uit van het spel. Dat de Sloveen de lat steeds hoger legt, verlamt hem niet, maar ziet hij net als een uitdaging. De framing verandert zo van een stresserende naar een opwindende situatie. Van iets dat zuurstof wegneemt, naar iets dat zuurstof geeft.
Tijdens een vorige Tour ontstond er veel fuzz over een interview van zijn echtgenote Trine Marie Hansen. Of die storm hem bereikte is maar de vraag, want Vingegaard lijkt zich helemaal af te sluiten van de buitenwereld. Niet alles moet betekenis krijgen, niet op alles moet gereageerd worden. De Visma-renner versmalt zijn focus naar de taken die er tijdens een Grote Ronde echt toe doen. De focus ligt op herstel, calorieën aanvullen en rit per rit zo goed mogelijk doorkomen.
Kortom: het verhaal van ‘de zekere winnaar’ creëert druk, zelfs bij Pogačar of Vingegaard. Ook de meest stabiele kopman rijdt immers in onzekerheid. Het gaat er niet om die druk te elimineren, maar er minder mee te vechten. Zo verdwijnt de druk niet, maar bepaalt ze minder wat je doet. De Deen is helemaal niet onverstoorbaar: hij is niet immuun voor druk, maar zit er minder gevangen in. Remember de Tour waarin Vingegaard de moed niet verloor toen Pogačar niet leek te breken, maar dag na dag op de Sloveen bleef inbeuken. Hij hield zich vast aan het plan dat hem rust gaf. De sterkte van zijn concurrent had hij niet in de hand, hij kon enkel zijn voortdurende plaagstoten zo goed mogelijk uitvoeren.
