De Tour de France voor vrouwen was ooit een feit én een succes. Maar de wedstrijd legde een lastig parcours af, met een paar obstakels te veel. Intussen zit het vrouwenwielrennen in de lift, met kijkcijferrecords, nieuwe en grote ploegen en een professionalisering van het vrouwenpeloton. De kans is reëel dat er ooit opnieuw een Ronde van Frankrijk voor vrouwen komt. Maar waarom is die ooit verdwenen? Een terugblik op de korte en bewogen geschiedenis van de Tour voor vrouwen.
De allereerste Ronde van Frankrijk voor vrouwen wordt gereden in 1984, onder de vleugels van de organisator van de Tour voor mannen, de Société du Tour de France. De controversiële Tourbaas Félix Lévitan neemt het initiatief voor een 1e Tour voor vrouwen omdat hij wel brood ziet in de sport, en hoopt op die manier nieuwe sponsors te verleiden. Wat ook de drijfveren mogen zijn: de 1e Tour Féminin is een feit. Al komt die er niet zonder slag of stoot. Pas een week voor de start is er officiële zekerheid dat de wedstrijd effectief gereden wordt, parallel aan de grote Tour, met plaats voor 6 ploegen van elk 6 rensters.
De rittenwedstrijd voor vrouwen rijdt over hetzelfde parcours, maar de rensters starten verderop en leggen etappes af van 50 à 70 km, met een totaalafstand van 1.000 km. Etappewinst is goed voor zo’n 100 euro. De rensters moeten ook cols beklimmen en krijgen 5 rustdagen. Nederland wint maar liefst 14 van de 17 ritten van die 1e Tour Féminin.
Nederlandse toppers
Ondanks heroïsche duels tussen de Nederlandse Leontien van Moorsel en de Franse Jeannie Longo, de absolute toppers van die jaren, loopt de Société du Tour de France nooit echt warm voor het vrouwenwielrennen. In 1989 wordt de laatste Tour Féminin gereden. Daarna gaat de wedstrijd door het leven als Tour de la CEE Féminin. De Belgische Heidi Van De Vijver finisht in 1992 als 2e en wint in 1993 de allerlaatste Tour de la CEE Féminin. Door gebrek aan sponsors en publiciteit trekt de ASO in 1993 finaal de stekker uit de wedstrijd. Aan publieke interesse geen gebrek, maar de organisatie wil meer inzetten op de Tour voor mannen, ten koste van de vrouwen-Tour.
Tegelijkertijd wordt vanaf 1992 de Tour cycliste féminin georganiseerd. Pierre Boué waagt zich aan een nieuwe Ronde van Frankrijk voor vrouwen, weg van onder de vleugels van de Tour de France voor mannen. Van Moorsel wint de 1e 2 edities, Van De Vijver wordt 3e in ’92 en ’93. In 1998 komt het tot een conflict tussen Boué en de Tourorganisatie over de naam van de wedstrijd en de kleur van de truien. De Société du Tour de France eist exclusiviteit over de naam ‘Tour’ en de Tour Cycliste Féminin wordt herdoopt tot La Grande Boucle féminine, om het dispuut te beslechten.
Door aanhoudende dopingschandalen en de Festina-affaire van ’98 wordt het steeds moeilijker om sponsors aan te trekken en komt de wedstrijd onder druk te staan. Bovendien blijft de organisatie van de Tour de France, intussen omgedoopt tot Amaury Sport Organisation ofte ASO, stokken in de wielen steken. La Grande Boucle Féminine komt in moeilijke financiële papieren. In 2004 wordt de ronde niet gereden. In 2005 gaat ze van 10 à 15 naar 5 etappes, verliest ze haar UCI-classificatie en wordt het deelnemersveld in hoofdzaak nationaal. In 2009 wordt La Grande Boucle Féminine roemloos afgevoerd.
Onmogelijk?
Wielrensters Marianne Vos en Kathryn Bertine ijveren intussen al jaren voor een nieuwe Ronde van Frankrijk voor vrouwen, gelijkwaardig aan de Tour voor mannen. In 2014 zet ASO een 1e stapje in die richting en organiseert La Course, een 1-dagskoers met aankomst op de Champs-Elysées. Sinds de start van La Course is de roep om een volwaardige Tour voor vrouwen niet verstomd. Integendeel.
Toch zit die grote Ronde van Frankrijk voor vrouwen er niet aan te komen. Tour de France-directeur Christian Prudhomme laat weinig ruimte voor hoop. “Ik zou niet weten hoe we zo’n evenement in juli moeten organiseren”, stelde Prudhomme tegenover Eurosport. “We zouden de noodzakelijke vergunningen nooit krijgen, omdat op hetzelfde moment de Tour wordt gehouden. Het is simpelweg onmogelijk om die 2 wedstrijden tegelijkertijd te houden. Een Tour de France voor vrouwen in juli zit er niet in.”
Donnons des Elles au Vélo
Ambassadeur en boegbeeld van het vrouwenwielrennen Marianne Vos legt nochtans al jaren haalbare oplossingen voor: kortere etappes dan de mannen, maar met dezelfde aankomst, waarbij de vrouwen voor de mannen uit rijden. Praktisch perfect haalbaar, stelt ze. De hele organisatie voor de wedstrijd van de mannen staat sowieso al paraat en kan met enkele aanpassingen prima ingezet worden voor de wedstrijd van de vrouwen.
Ook buiten het profpeloton wordt geijverd voor een echte Tour voor vrouwen. Zo rijden de 12 vrouwen van Donnons des Elles au Vélo sinds 2014 een schaduw-Tour de France. 3 weken lang rijden ze over exact hetzelfde parcours, telkens 1 dag voor de mannen, over een totale afstand van 3.351 km. Dat doen de liefhebbers zonder volgwagens, afgezette wegen, podium, begeleiding en verzorging. Elke dag deelt het team hun live locatie, zodat anderen vrouwelijke renners op elk moment kunnen aansluiten. Ze blijven hopen op erkenning, respect en de terugkeer van de Tour de France Féminin en rijden ook dit jaar 3 weken lang voor de Tour de France voor mannen uit.
Komt ie er of komt ie er niet?
De druk op ASO om een Tour voor vrouwen op poten te zetten neemt toe. “Ik wil een Ronde van Frankrijk voor vrouwen zien tijdens mijn voorzitterschap”, zei UCI-voorzitter David Lappartient. “La Course is mooi, maar ASO kan meer doen, en ik zet hen onder druk om dat ook te doen.”
Dat die druk tot nader order weinig resultaat oplevert werd onlangs duidelijk, toen ASO hun Waalse Pijl en Luik-Bastenaken-Luik voor vrouwen niet inschreven in de WorldTour categorie, omdat de UCI eist dat elke WorldTour-organisator minstens 45 minuten livebeelden beschikbaar stelt van de vrouwenwedstrijd. ASO weigert, tegen alle tendensen in. Op de vragen van journalisten kwam enkel een droog “geen commentaar”. Het maakt in elk geval pijnlijk duidelijk dat het vrouwenwielrennen niet bijzonder hoog op de prioriteitenlijst van ASO prijkt. Die Ronde van Frankrijk voor vrouwen is dus nog niet voor meteen.
Tekst met dank aan RoSa vzw.
