Nossegemnaar David Philips (44) wil met een nieuwe uitvinding de veiligheid voor fietsers verhogen. Hij brengt lichtgevende fietsframes op de markt die moeten verhinderen dat automobilisten fietsers niet opmerken wanneer ze die in de flank benaderen. Vraag is: hoe realistisch is dit voor de toekomst?
Trieste cijfers
Eerst even de dramatische context situeren: in 2024 werden 10.348 fietsers het slachtoffer van een verkeersongeval. 80 daarvan lieten het leven. Het enige positieve nieuws daaraan is dat er nu voor het eerst sinds lang sprake is van een dalende trend in aantal slachtoffers onder fietsers. Tot 2022 steeg dat aantal jaar na jaar, sindsdien daalt het. Maar er zijn daarbij een aantal zaken die opvallen. In het Vlaams Gewest waren er in 2024 liefst 8.501 fietsers betrokken bij een ongeval waarbij een gewonde of dode te betreuren viel. In het Brussels Gewest was dat net geen 1.000, in het Waals Gewest waren er 878 slachtoffers. Uiteraard wil dat niet zeggen dat het in Wallonië veiliger fietsen is, er wordt wellicht gewoon veel minder gefietst.
De statistieken van het VIAS, het vroegere Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid, leren ons verder dat het aantal slachtoffers onder de elektrische fietsers toch nog steeds verder stijgt: in 2024 waren het er 3.455, of net 150 meer dan een jaar voordien. Wellicht te wijten aan het groeiend aandeel elektrische fietsers. Positief is wel dat het dodenaantal onder elektrische fietsers daalde van 42 in 2023 naar 30 in 2024.
Een kwart van de fietsongevallen gebeurt door zijaanrijding. Fietsen dienen in het donker vooraan en achteraan verlicht te zijn, maar dat maakt dat zij van opzij mogelijks minder opvallen. Elke fietser weet bovendien dat het gevaar vooral loert aan opritten die uitgeven op een fietspad: de nietsvermoedende automobilist rijdt van zijn of haar oprit, omgeven door muur of haag, tot op het punt waar links of rechts kan worden gekeken. Maar ondertussen staat de wagen wel met de gehele voorkofferruimte op het fietspad. Een fietser is dan kansloos.
Granville
Die laatste verkeerssituatie zal helaas niet opgelost worden met de uitvinding van Nossegemnaar David Philips. Met de hulp van de Belgische fietsenproducent Granville en gewezen RSC Anderlecht-bestuurslid Michaël Verschueren, wil hij zijn ‘uitvinding’ nu commercialiseren. De 44-jarige entrepreneur ontwierp al eerder de alomgekende ‘R.EV’-kledinglijn voor Remco Evenepoel. Na het ongeval van de ‘aerokogel uit Schepdaal’ brak Philips zich figuurlijk het hoofd over wat er nog kan worden gedaan om de veiligheid van fietsers te verhogen.
Zo kwam hij op het idee om fietsframes te lakken met ‘lichtgevende verf’, waarbij een coating wordt aangebracht die wordt behandeld met foto-luminiscerende pigmenten. Hierdoor stralen ze licht uit in het donker. Hun werking steunt op het principe van fosforescentie en fluorescentie. Een ‘glow-in-the-dark-verf’ absorbeert licht, om het later weer uit te stralen. Het is hetzelfde principe als de reflecterende maan- en sterrenfiguren die wel eens in een kinderkamer aan het plafond worden gekleefd.
De gewezen wielerbelofte uit Nossegem hoopt hiermee levens te kunnen redden. Want inderdaad, Philips heeft een verleden in de wielrennerij. Hij boekte als wielrenner leuke uitslagen in de jaren ’90 van vorige eeuw, tot een zware valpartij het einde van zijn actieve carrière inluidde. Het wielrennen liet hem echter nooit los. Als sportdirecteur stond hij aan het roer bij het continentale Team3S.
Passieve en actieve veiligheid
Ongeveer 10.000 jaarlijkse verkeersslachtoffers onder fietsers, met lichtgevende kaders alleen gaan we dat aantal niet wegwerken. Er moet dus uiteraard veel meer gebeuren. Daarbij moet in de 1e plaats vermeden worden om in ‘victim blaming’ te vervallen: iedereen kan fouten maken, maar wanneer een fietser een fout maakt of onvoorzichtig is, dreigt hij of zij het enige of voornaamste slachtoffer te zijn. Wanneer een automobilist een fout maakt of onvoorzichtig is, dreigt de fietser het leven te laten. Dat is een essentieel verschil. Fietsers moeten dus beschermd worden tegen agressieve, nonchalante of onverantwoorde (dronken of gedrogeerde) chauffeurs. Dat is de prioriteit!
Maar vanuit de wetenschap dat roekeloos rijgedrag onder automobilisten niet zomaar uit te roeien valt, doen fietsers er maar beter aan om zich te wapenen tegen gebeurlijke ongevallen. En zich dus pro-actief op te stellen: extra opletten en letterlijk en figuurlijk vooruit kijken en anticiperen op die chauffeur die zonder pinken rechts in slaat. Of het portier opengooit. Of je nog snel inhaalt om je dan tegen de kant te drummen. Opvallen in het verkeer is voor een fietser hoe dan ook een zaak van leven of dood: verlichting voor en achter, fel gekleurde of fluorescerende kledij, reflectoren in de wielspaken of fluostrips op wielen en/of frame. En binnenkort dus mogelijk ook een lichtgevend fietskader.
