Maikel Govaarts is als Bike Skills Coach bij Visma | Lease a Bike verantwoordelijk voor de stuurvaardigheid van de absolute wereldtop. Waar het vroeger meer draaide om fysieke capaciteiten, groeit het besef dat techniek minstens zo essentieel is om te winnen en valpartijen te voorkomen. Govaarts combineert zijn achtergrond als turner en mountainbiker om profs de laatste procenten winst te laten boeken op het gebied van dalen en positioneren. “Het gaat eveneens om meer vertrouwen op de fiets.”
Achtergrond
De basis van Govaarts’ expertise ligt in een opmerkelijke sportcombinatie. In zijn jeugd was hij turner, waar lichaamsbewustzijn centraal staat. “In mijn jaren als turner, wat een hele technische sport is, heb ik al vroeg bewegingen leren analyseren”, legt Govaarts uit. “Dat nam ik mee naar de Academie voor Lichamelijke Opvoeding en later naar het offroad. Coördinatie speelt een belangrijke rol, maar ook de kunst van het herhalen van trainingsvormen waar vaste patronen ingesleten worden.” Na nationale titels op de mountainbike besloot hij zich toe te leggen op stuurvaardigheid. “Bike skills zitten in deze disciplines verweven in de fysieke trainingen”, legt hij uit.
Bij een topploeg werkt de coach met renners die de fiets al uitstekend beheersen. Toch valt er op het hoogste niveau nog winst te behalen. “Laten we vooropstellen dat de wereldtoppers allemaal beschikken over uitstekende fietsvaardigheden”, benadrukt hij. “Op dat niveau kan iedereen met een fiets rijden. De focus ligt daarom op de details in de afdaling of een hectische finale. De winst zit dan ook niet in grote veranderingen, maar in de laatste paar procenten. Voor mij staan daarbij 2 pijlers centraal: veilig en efficiënt dalen en het inzetten van fietsvaardigheden.”
De instroom van talent zorgt voor een veranderende dynamiek binnen wielerploegen. Jonge renners bereiken tegenwoordig vaak via alternatieve routes het profpeloton, bijvoorbeeld via indoortrainingsplatform Zwift. “Je merkt wel dat deze groep vaak wat ervaring mist op het gebied van fietsgevoel, timing en het positioneren in het peloton ten opzichte van iemand die van jongs af aan fietst”, analyseert Govaarts. “Hoewel zij indrukwekkende wattages trappen, ontbreekt soms de motorische basis. Voor hen is het gericht bijscholen van bike skills van grote waarde.”
Marginal gains
De noodzaak voor perfecte stuurvaardigheid wordt vergroot door de alsmaar stijgende snelheden. Verbeterde voeding, aerodynamica en trainingsbegeleiding zorgen voor een aanzienlijke boost. “Gemiddeld wordt er ieder jaar ongeveer 0,5 km/u harder gekoerst”, rekent de techniektrainer voor. Deze evolutie heeft directe gevolgen voor de veiligheid en de bochtensnelheid. “Vergeleken met 8 jaar geleden betekent dat dat de snelheid waarmee sommige bochten worden genomen inmiddels zo’n 4 km/u hoger ligt. En dat terwijl de infrastructuur hetzelfde blijft. De wegen en bochten zijn nauwelijks veranderd. Daardoor worden de technische vaardigheden van renners steeds nadrukkelijker op de proef gesteld.”
“Vroeger werd er vaak 25 tot 30 uur per week getraind om 1 minuut sneller een berg op te rijden. Om vervolgens in de afdaling 2 minuten te verliezen.”
Naast de fysieke vooruitgang spelen materiaalinnovaties een sleutelrol in het moderne wielrennen. Bredere banden, lagere bandendruk en aangepaste stuurbreedtes bieden nieuwe mogelijkheden, maar vereisen aanpassingsvermogen. “De ontwikkelingen op het gebied van innovatie volg ik vanzelfsprekend op de voet, het gaat razendsnel”, zegt Govaarts. Al deze kleine verbeteringen leiden samen tot een sprong voorwaarts in prestaties. “Alle marginal gains bij elkaar zorgen uiteindelijk voor een grote stap vooruit op het gebied van snelheid, aerodynamica en comfort.” De coach stemt zijn trainingen continu af op deze vernieuwingen. “Vooral de innovaties rondom banden en stuurbreedte vind ik bijzonder interessant, omdat deze direct van invloed zijn op bike skills.”
De perfecte harmonie vinden tussen renner en uitrusting is een dagelijkse uitdaging. Het draait om de interactie. “Er wordt continu gezocht naar de optimale balans tussen materiaal, de technische kwaliteiten van de renner en de fysieke eigenschappen die iemand meebrengt. Waar in het verleden de focus op fysieke output lag, wordt er nu anders gedacht. Vroeger werd er vaak 25 tot 30 uur per week getraind om 1 minuut sneller een berg op te rijden. Om vervolgens in de afdaling 2 minuten te verliezen. Inmiddels merk ik dat meerdere WorldTour-ploegen bewust zoeken naar een betere balans tussen fysieke prestaties en technische vaardigheden.”
Bochtentechniek
Govaarts bediende in het verleden een brede doelgroep, van jeugdige mountainbikers tot 55-plussers op een e-bike, maar gooit het roer binnenkort om. “Komend jaar maak ik bewust de keuze om mij volledig te richten op het werken met WorldTour-ploegen”, kondigt hij aan. Zijn focus komt exclusief op de topsport te liggen. “Met behulp van Team Visma | Lease a Bike specialiseer ik mij verder als bike skills coach op het hoogste niveau van de wielersport. Toch hanteer ik bij elke fietser dezelfde kernfilosofie. Er is 1 overlappend doel: met meer vertrouwen op de fiets zitten en door fietsvaardigheden de kans op valpartijen verkleinen. Bij profs levert dat bovendien een tastbaar competitief voordeel op: meer rendement halen uit bijvoorbeeld bochtensnelheid, zodat je minder energie verbruikt en deze kunt inzetten in de finale van de wedstrijd.”
Voor de recreatieve fietser ziet de coach wekelijks dezelfde fouten terugkeren bij het aansnijden van bochten. Wielertoeristen schatten de situatie vaak verkeerd in, wat leidt tot gevaarlijke situaties en onnodig snelheidsverlies. “De meest voorkomende fout die ik zie, is dat renners de snelheid onderschatten waarmee zij een bocht naderen”, observeert hij. “Het gevolg is een paniekreactie waarbij de remmen midden in de bocht stevig worden ingeknepen. Dat remgedrag verstoort de balans van de fiets volledig. Het zorgt voor spanning in de schouders en vermindert de druk en grip op zowel het voor- als achterwiel.”
Om komend weekend direct veiliger en vlotter te sturen, deelt Govaarts een gouden regel die iedere fietser onmiddellijk kan toepassen. Het geheim zit hem niet in hoe hard je de bocht ingaat, maar in de uitvoering en het verlaten van de bocht. “Mijn belangrijkste advies is daarom om te focussen op de exit-snelheid van de bocht”, luidt zijn devies. De voorbereiding is daarbij absoluut cruciaal. “Rem vóór de bocht, ga gecontroleerd de bocht in en laat de fiets vervolgens zijn werk doen.” Wie deze techniek onder de knie krijgt, zal merken dat fietsen niet alleen veiliger wordt, maar ook veel efficiënter aanvoelt. Door de bocht vloeiend te laten verlopen, houd je meer controle, meer grip en ligt de snelheid bij het uitkomen van de bocht uiteindelijk hoger.”
