Zondag 21 december 2025 staat de Wereldbekermanche van Koksijde op de agenda. In het veldrijden behoort deze Duinencross tot de absolute klassiekers. Het is de locatie van het schouderklopje van Paul Herygers, de onemanshow van Niels Albert en de laatste dans van Sven Nys. Met de terugkeer van de aankomstzone in de Robert Vandammestraat wordt de bezoeker zelfs ondergedompeld in een nostalgisch verleden.
Klassieker op de agenda
Al sinds 1969 staat de Duinencross op de agenda, met dank aan drijvende kracht Marcel Houvenagel, voorzitter van de Koksijdse Véloclub. Met dank aan de broers De Vlaeminck, die de eerste 4 edities op hun naam schreven, groeide de reputatie van de kustwedstrijd erg snel. Historisch werd Koksijde pas echt met dank aan het WK van 1994, toen Paul Herygers met een schouderklopje aan Richard Groenendaal liet weten dat hij daar was en het voor hem zou zijn.
In 2012 was het pas helemaal België boven, met 7 Belgen op de eerste 7 plaatsen op het Wereldkampioenschap. Maar liefst 66.000 toeschouwers zagen een absolute soloslim van Niels Albert. Tussen de 2 kampioenschappen in was Koksijde een Wereldbekermanche geworden. Na een korte uitstap naar de X2O Trofee keert de wedstrijd nu ook terug naar het grootste regelmatigheidsklassement.
Veel traditie dus in Koksijde, maar het WK van 2012 zorgde ook voor een grote wijziging. Het parcours verhuisde toen naar de luchtmachtbasis, een keuze om veiligheidsredenen. Een luchtmachtbasis ligt afgesloten van de ‘bewoonde wereld’, dus de organisatie kan er vrij aan de slag gaan. Eenzelfde denkoefening zagen we bijvoorbeeld dit jaar ook op het EK in Middelkerke. Wie in de week een kijkje wilde gaan nemen op het parcours, was er aan voor de moeite. Frustrerend voor fans, maar begrijpelijk vanuit het oogpunt van de organisatie.
Van Sven Nys tot Adrie van der Poel
Waar renners vroeger voor de tv-kijker rechts vanuit het veld de aankomstzone opdraaiden (met een bocht naar links), veranderde dat naar een bocht naar rechts alvorens de laatste rechte lijn te betreden. Mensen met een olifantengeheugen herinneren zich nog hoe onder meer Paul Herygers rechts uit het veld kwam om de brede Robert Vandammestraat op te knallen.
Niels Albert kwam dan weer van links om de smallere aankomst met iets minder grandeur aan te vatten. Later zou Sven Nys ook langs deze kant komen om een ultiem duel met Wout van Aert te betwisten en zo voor een orgelpunt in zijn carrière zou zorgen. Een jaar eerder had Van Aert er wel zijn allereerste Wereldbekermanche gewonnen. In de Robert Vandammestraat won hij nooit, daarvoor was hij net als Mathieu van der Poel nog net te jong.
De laatste winnaar in deze Robert Vandammestraat was Sven Nys in 2011. Hij won toen een vrij chaotische sprint tegen Kevin Pauwels. De Kannibaal van Baal speelde het slim in de sprint en zette Pauwels een beetje vast. Ook Stybar won er in 2009 een spectaculaire sprint met 5, waarin de ongelukkige Francis Mourey zowaar een platte band kreeg. Erwin Vervecken klopte Nys en Ben Berden in 2004 in de sprint. In 1998 zorgde Mario De Clercq voor een ware demonstratie en anno 1996 was de zege voor Adrie van der Poel. Allemaal iconische winnaars in de Robert Vandammestraat.
Succesformule
Voor alle duidelijkheid: de Duinencross wordt in een nieuw jasje gestoken, maar aan het hart van de veldrit wordt niet geraakt. De centrale duin (beter bekend als de Herygersduin), waarover de renners 2 keer in omgekeerde richting rijden, blijft behouden. Waar het in het verleden vanuit de luchtmachtbasis noordwaarts tot aan de zandpassages ging, rijden de renners nu zuidwaarts richting het gekende parcours. Daarna is het rondje bijna intact gebleven, met ook de beklimming van de Albertduin, waar het net wel of net niet tot boven rijden is.
Vervolgens loopt het rondje op de gekende wijze door, tot in de finale. Hier passeren de renners aan een 3e duin, die werd vernoemd naar parcoursbouwer Walter Maes, helaas recent overleden. De laatste hectometers lopen weer anders. De renners moeten immers ook weer noordwaarts naar de Robert Vandammestraat, waar men de vorige jaren zuidwaarts naar de luchtmachtbasis reed.
De terugkeer van de klassieke aankomstzone zorgt ervoor dat de link tussen de veldrit en het centrum van de gemeente Koksijde weer wordt gelegd. Huidig voorzitter van de Véloclub Jan Deramoudt hoopt hiermee nog meer beleving te creëren, al is dat in de kerstperiode nooit een probleem voor het veldrijden.
