Wielrenners balanceren op een uiterst dunne lijn tussen maximale fysieke belasting en noodzakelijk herstel, wat na een tegenslag vaak leidt tot een gevaarlijke vicieuze cirkel van blessures. Stephan De Schutter van Therapeutica pleit in dit daarom voor een dringende mentaliteitswijziging in het wielrennen. Hij benadrukt het belang van een holistische benadering waarbij het natuurlijke herstelvermogen van het lichaam centraal staat. Verder moet gepersonaliseerde voeding de norm worden én moet de impact van elke valpartij ernstiger bekeken worden.
Ondersteuning
Het wielrennen grijpt bij fysieke malaise al te vaak naar snelle medische oplossingen om renners zo snel mogelijk weer wedstrijdfit op de fiets te krijgen. “Die kortetermijnvisie negeert de intrinsieke capaciteit van het menselijk lichaam om zichzelf te genezen na een loodzware inspanning of een onverwacht trauma”, legt De Schutter uit. “Binnen Therapeutica proberen wij bij onze renners vooral het natuurlijke herstelvermogen van het lichaam te ondersteunen, waarbij het doel is om het lichaam zo goed mogelijk te laten functioneren en waar mogelijk onnodig medicatiegebruik te vermijden.”
Medische ingrepen en de bijbehorende farmaceutische ondersteuning vormen een aanzienlijke belasting voor het metabolisme van een wielrenner die in competitie al voortdurend op de limiet presteert. “Het is daarom voor de medische staf cruciaal om die externe factoren mee in de weegschaal te leggen bij het bepalen van het verdere revalidatietraject”, vindt De Schutter. “Een operatie brengt opnieuw een periode van lichamelijke stress met zich mee, waarbij verdoving, medicatie, pijnstillers en ontstekingsremmers soms noodzakelijk zijn, maar het lijkt ons belangrijk om het totale medicatie- en hersteltraject mee te nemen in de evaluatie.”
Het medische team rond een renner moet het menselijk lichaam beschouwen als een naadloos geïntegreerd systeem in plaats van een loutere verzameling van losse, onafhankelijke componenten. “Die visie is essentieel om terugkerende of chronische blessures in het peloton op een doeltreffende en structurele manier aan te pakken. Alles in het lichaam staat immers met elkaar in verbinding, waarbij ook slaap, voeding, stress, trainingsbelasting, herstelcapaciteit en de mentale belasting een cruciale rol spelen in het totale plaatje.”
Suikervalkuil
Bij jeugdrenners heerst er vaak een misvatting over de nood van extreme koolhydraatinname tijdens standaard trainingen. Jonge talenten kopiëren vaak blindelings de voedingspatronen van hun grote idolen uit de WorldTour, zonder de fysiologische context te begrijpen. “Wat ons bij jeugdrenners regelmatig opvalt, is de grote hoeveelheid suiker die wordt geconsumeerd. Die grote hoeveelheden koolhydraten, glucose en fructose zijn voor hen niet noodzakelijk.”
De reële energiebehoefte varieert enorm naargelang het actuele niveau, de duur en de specifieke intensiteit van de geleverde inspanning op de fiets. Een universeel voedingsschema voor elke renner bestaat simpelweg niet, want in de moderne topsport draait alles om wetenschappelijke precisie en strikt individueel maatwerk. “De voedingsstrategie van een professionele renner tijdens een wedstrijd van meerdere uren kan je niet zomaar kopiëren naar een jeugdrenner of naar iemand die een gewone training afwerkt, want de hoeveelheid koolhydraten moet strikt afgestemd worden op de inspanning”, weet De Schutter.
Het efficiënt inzetten van verschillende energiebronnen door het lichaam is een trainbare vaardigheid, maar dat vereist een professionele aanpak. Het systematisch schrappen van koolhydraten uit het dieet is echter even schadelijk als de overconsumptie ervan tijdens een rustige duurtraining. “Het doel moet niet zijn om koolhydraten zoveel mogelijk te vermijden, maar om op het juiste moment de juiste hoeveelheid energie te voorzien. Want tijdens een zware wedstrijd kan een goed getimede inname juist een belangrijk prestatievoordeel opleveren.”
Gouden regels
Basisbehoeften zoals een kwalitatieve en voldoende lange nachtrust worden in de complexe zoektocht naar marginal gains nog te vaak over het hoofd gezien. “Duurzaam herstel begint voor elke topsporter in de 1e plaats bij het creëren van de juiste randvoorwaarden buiten de uren op de koersfiets”, legt de Antwerpse therapeut uit. “Wie een sportcarrière zo lang mogelijk gezond wil uitbouwen, zou volgens ons vooral aandacht moeten besteden aan voldoende slaap. Want slaap is en blijft 1 van de allerbelangrijkste pijlers van fysiek en mentaal herstel.”
Een optimaal uitgestippeld trainingsschema bevat voldoende geplande rustmomenten om het geteisterde lichaam de kans te geven zich aan te passen aan de trainingsprikkels. “Zeker na een fysieke tegenslag, een infectie of een zware valpartij is een progressieve en gecontroleerde opbouw van de sportieve belasting van levensbelang. Rust is absoluut geen verloren training, het maakt volwaardig deel uit van de training. Zeker na ziekte, een operatie of een blessure moet de belasting altijd gecontroleerd en gefaseerd worden opgebouwd.”
De cumulatieve schade van valpartijen vereist een veel grotere waakzaamheid en opvolging van de medische staf. “Zelfs schijnbaar onschuldige valpartijen zonder ogenschijnlijke breuken kunnen het neurologische systeem en het volledige bewegingsapparaat van de renner op termijn ernstig verstoren”, waarschuwt De Schutter. “Na een valpartij moet niet alleen worden gekeken of er een breuk is. Herhaalde valpartijen en impact kunnen gelijkaardige klachten veroorzaken die we ook bij een hersenschudding zien. Denk maar aan problemen met evenwicht, coördinatie en concentratie.”
