We schreven al dat cols als de Passo Tonale vaak doorgangswegen zijn waarop het drukke verkeer je soms vervaarlijk voorbijraast. Het initiatief van de provincie Sondrio in de regio Lombardije om 13 aparte dagen de wegen af te sluiten voor gemotoriseerd verkeer en dus exclusief voor te behouden voor fietsers, kan dan ook niet genoeg toegejuicht worden.
Gavia
De provincie wil namelijk sterker inzetten op fietstoerisme en zachte recreatie. Naast het exclusief vrijmaken van de weg voor fietsers, wordt daarom ook ingezet op het aanleggen en verbinden van vrijliggende fietspaden. Dat is eigenlijk belangrijker, want dan kan je op elk moment je rit uitstippelen zonder gevaar voor lijf en leden. Maar het leuke aan die autoloze ‘wielerhoogdagen’ is dat je met vele duizenden de berg oprijdt, wat toch een stuk motiverend werkt. Voor een goed begrip: op die dagen zijn auto’s en motorfietsen verboden. Elektrische fietsen kunnen wel.
Het zou ons te ver leiden om op elk van de 13 dagen in 2025 in te gaan. We pikken er de leukste of meest uitdagende uit. Op vrijdag 13 juni, maar ook op donderdag 10 juli en zondag 31 augustus, wordt de Passo Gavia voorbehouden voor wielertoeristen. Die Gavia is met zijn top op 2.622 meter de op 1 na hoogste klim die je in Italië kunt doen. Vanuit Ponte di Legno overbrug je in 20 km 1.458 hoogtemeters, of 7,3 % gemiddeld. Maar als je weet dat in het begin van de klim een stuk van 4 km zit van nog geen 3%, dan weet je dat het voor het overige trekken en sleuren wordt. Halfweg zit een stuk van 3 km aan 10%, dan zal de ketting achteraan met zekerheid op het grootste kroontje gaan. De steilste passage telt zelfs 16%.
Het is dus zaak om niet te voortvarend te starten en van elke buitenbocht gebruik te maken om de hartslag wat te laten zakken. Bij het ingaan van de finale 5 km moet je door de typische galeria’s, die wat bescherming bieden tegen extreme weersomstandigheden. Het landschap is ‘bucolisch’, ruw maar idyllisch. Wie de top haalt in minder dan 2 uur heeft sterk gereden! De klim vanuit Bormio is iets makkelijker, want telt 59 hoogtemeters minder en de weg is langer (25 km), waardoor het gemiddelde ‘slechts’ 5,6 % bedraagt. Rond km 20 zit er wel een nijdig stuk van 10%. Ervaren bergfietsers mogen op deze klim niet echt in de problemen komen.
Mortirolo en Spluga
Dat is anders op de Mortirolo, ‘amper’ 1.857 meter hoog. Die wordt op zaterdag14 juni 2025 afgesloten, zij het enkel vanuit Mazzo, de ronduit verschrikkelijke kant. Aan de Mortirolo zit geen goeie kant, maar 11,3 km aan 11,6% gemiddeld met een volle kilometer aan 15%, dat is niet minder dan dodelijk. Wie op deze klim geen voet aan grond moet zetten, is een berggeit! Op vrijdag 29 augustus wordt dit beest nog eens afgesloten voor autoverkeer maar dit keer kan je naast die monstrueuze Mazzo-kant ook via Monno de pas oprijden. Dat is de weg die de renners in de voorbije Giro ook namen. Let wel, ook deze versie is geen gezondheidswandelingetje: het blijft een helse uitdaging!
Allemaal te zwaar? Dan is zondag 29 juni 2025 misschien wel jouw dag. Dan kan je vanuit Campodolcino of vanuit het Zwitserse Splügen de Splugenpass of Passo dello Spluga opklimmen. Die is wel 2.114 meter hoog, maar in vergelijking met de andere hier genoemde cols is dit een ‘loper’. De Italiaanse kant is 17 km lang, vanuit Campodolcino. Maar eigenlijk had je al in Chiavenna kunnen vertrekken, dan fiets je liefst 30 km omhoog en haal je een gemiddeld stijgingspercentage van 5,9%. Ook deze pas loopt door meerdere tunneltjes en galerijen. Kom je vanuit het noorden, vanuit het Zwitserse Splügen, dan overbrug je de 650 hoogtemeters in net geen 9 km of dus aan 7,4% gemiddeld.
Stelvio en Campo Moro
Een aparte beleving wacht je op zaterdag 2 augustus 2025. Dan wordt de Campo Moro vanaf 19 uur tot middernacht vanuit Lanzada afgesloten voor een ‘fietsnocturne’. Geen idee wat daar de bedoeling van kan zijn, want het enige leuke aan fietsen in de bergen is net het kunnen genieten van het landschap. Die Campo Moro is 16 km lang en gaat van 971 naar 2.017 meter, wat een gemiddelde helling van 6,5% inhoudt. De klim eindigt bij een stuwmeer.
Het letterlijke en figuurlijke hoogtepunt houden we voor het laatst. Op zaterdag 30 augustus 2025 wordt er op de Stelvio vanaf 8 uur ’s ochtends tot 18 uur ’s avonds vrije baan gegeven voor wielertoeristen. Die Stelvio is de hoogste col in Italië, of eigenlijk in heel Europa want noch de Sierra Nevada, noch de Cime de la Bonette is een echt col. De klim naar de Sierra loopt dood, en de Cime de la Bonette is een extra lusje vanop de ‘Col’ de la Bonette, maar die is net lager dan de Stelvio. Wil je meer weten over de Stelvio? Gebruik dan de zoekfunctie op de WielerVerhaal-site voor meerdere verhalen over deze mythische berg!
