De winter staat voor de deur, hét moment om nieuwe doelen te bepalen. Je komt even op adem na het fietsseizoen, maar het kriebelt toch al om vooruit te kijken. Je lichaam recupereert en je geest krijgt wat meer ruimte. Maar hoe kies je een goed doel? En hoe hou je het mentaal en fysiek uitdagend én haalbaar tegelijk? Zo verlies je jezelf niet onderweg.
Waarom nu het juiste moment is
Doelen stellen is geen kwestie van nattevingerwerk. Een goed doel helpt je om keuzes te maken, bepaalt je trainingsfocus en geeft richting op momenten dat motivatie even zakt. Doelen kunnen ook tegenwerken wanneer ze te vaag of te ambitieus zijn. Of wanneer ze afhangen van externe omstandigheden die je niet onder controle hebt.
Na een volledig seizoen heb je een schat aan informatie. Wat ging er goed? Wat gaf je energie? Waar lagen je grenzen en welke fouten wil je niet herhalen? Een periode zonder druk is ideaal om daar eerlijk over te reflecteren. Let ervoor op om te snel te veel willen. Zodra je opnieuw traint, denk je vaak: “Dit moet het jaar worden waarin ik eindelijk…”
Goede doelen stellen begint met de vraag: “Waarom fiets ik eigenlijk?” Dat klinkt als een cliché, maar daar gaat het vaak fout. In de sportpsychologie verwijst men geregeld naar de zelfdeterminatietheorie, een wetenschappelijk model dat uitlegt wat ons echt motiveert. We blijven gemotiveerd wanneer 3 psychologische basisbehoeften ingevuld worden.
- Autonomie – het gevoel dat jij zélf kiest wat je wilt bereiken.
- Competentie – het gevoel dat je vooruitgang boekt en ergens beter in wordt.
- Verbondenheid – het gevoel dat je deel uitmaakt van een groep of gemeenschap.
Wanneer je daar een evenwicht in vindt, blijf je zelfs gemotiveerd wanneer het moeilijk wordt. Vermijdt een doel dat vooral voortkomt uit externe druk, zoals dat kopmanschap of die Marmotte die je opgedrongen wordt. Kies doelen die van jou zijn, die passen bij waar jij als renner warm van wordt. En belangrijk: die ruimte laten om te groeien.
Brug tussen ambitie en realiteit
Binnen de sportpsychologie onderscheiden we verschillende soorten doelen. Het is cruciaal dat die niet enkel naast elkaar bestaan maar elkaar versterken. Resultaatdoelen zijn vaak de “grote dromen”. Bijvoorbeeld een bepaalde wedstrijd winnen of top 10 rijden in een Gran Fondo.
Ze werken heel motiverend, maar zijn tegelijk heel riskant zonder een ander soort doel ernaast. Een wedstrijdresultaat hangt immers af van omstandigheden die je niet volledig kunt controleren. Wout van Aert kan misschien zijn beste prestatie ooit neerzetten en toch op een Tadej Pogačar botsen. Of je bent ziek op de dag van een Gran Fondo.
Bij prestatiedoelen heb je meer controle. Denk aan je FTP-waarde verhogen, je daaltechniek verbeteren of je 1e trainingsblok van 12 weken volledig afwerken. Als Wout van Aert op zijn waarde geklopt wordt, dan kan hij toch voldaan zijn als hij zijn beste 5-minutenwaarde ooit heeft neergezet op de Oude Kwaremont. Hij heeft alles gedaan wat binnen zijn macht lag. Deze doelen vormen de brug tussen ambitie en realiteit.
Procesdoelen zijn de dagelijkse, kleine acties die maken dat je prestatie- en resultaatsdoelen haalbaar worden. Denk aan 2 core-stability oefeningen per week, beter eten tijdens lange ritten of opdrijven van de waardes tijdens intervaltrainingen.
Samengevat zorgen resultaatsdoelen voor richting, prestatiedoelen voor meetbare progressie en procesdoelen voor dagelijkse structuur. Zonder die combinatie blijft een doel een losse droom.
Hoe kies je nu een juist doel?
Wat vond je het leukste dit seizoen? Welke momenten kostten je meer mentale energie dan je dacht? Die vragen wijzen je in de richting van een doel dat bij je past. Een doel wordt pas krachtig als je het specifiek maakt. “Ik wil beter klimmen” zegt weinig. “Ik wil binnen 6 maanden mijn FTP-waarde met x Watt/kg verhogen” zegt alles.
Zorg ervoor dat een doel uitdagend en haalbaar tegelijk is, want het mag geen molensteen rond je nek worden. Stem daarom doelen ook af op je leven. Het heeft weinig zin om doelen op profniveau te formuleren als je werk, gezin of gezondheid weinig ruimte laten.
Koppel elk resultaatsdoel aan minstens 2 andere doelen. Wanneer je een bepaald resultaat nastreeft in een Grand Fondo (resultaatsdoel), vertaal dat dan in de specifieke finishtijd die daar realistisch gezien voor nodig is (prestatiedoel). Vervolgens vertaal je dat in procesdoelen zoals het aantal duur- en intervaltrainingen die je wil afwerken per week. Werk met tussendoelen, zodat je regelmatig kunt evalueren of je op koers zit.
Motivatie blijft nooit constant. Door te werken met procesdoelen creëer je een soort vangnet. Kleine successen geven je een gevoel van competentie en dat voedt opnieuw motivatie. Trainen met vrienden, deel uitmaken van een club of doelen delen met een ploeggenoot, versterkt het gevoel dat je samen op weg bent. Doelen stellen gaat niet alleen over sneller, hoger of verder. Ze geven richting aan je fietsplezier.
Doe mee aan de winactie en haal de Race Saddle Bag (S) in huis. Schrijf je simpelweg in op de nieuwsbrief van SKS om up-to-date te blijven en krijg er gratis eentje opgestuurd. Deze actie loopt tot en met 15 december 2025. De winnaar wordt persoonlijk verwittigd. (Meer info)
