2e is de meest ondankbare ereplaats in een sprint. Dichtbij genoeg om de overwinning te ruiken, maar ver genoeg om de bittere nasmaak van het verlies te proeven. Voor Tom Portsmouth (24) van Guidon Chalettois betekende zijn zilveren medaille in Nantes Segré eerst veel opwinding en vervolgens een klap in het gezicht. In plaats van de teleurstelling weg te wuiven, ontleedde de Britse renner de laatste 1.000 meter van zijn race. Een publieke zelfanalyse.
Weg naar finale
De finale ontvouwde zich pas echt in de laatste 1.000 meter, maar de basis voor de sprint werd al veel eerder gelegd. De koers was de hele dag snel en agressief. “Met nog 30 km te gaan, viel ik aan met 3 andere renners”, vertelt Portsmouth. De samenwerking was niet van lange duur. “Een ronde later, met nog 22,5 km te gaan, liet ik nog een renner uit de groep vallen, waardoor we met 3 overbleven.” Met ploegmaats in het peloton achter hen, was de situatie voor de koplopers gunstig. Zolang ze bleven ronddraaien, was de kans groot dat ze het tot de finish zouden redden.
De snelheid lag onverminderd hoog. De laatste 30 km werden afgelegd in 40 minuten, met een gemiddelde van 44 km/u. Portsmouth voelde zich de sterkste van het trio, maar wist dat hij omzichtig te werk moest gaan. “Ik wist dat ik sterk was, en waarschijnlijk de sterkste in de groep. Toch wist ik dat ik het sluw moest spelen, want als de 1e maand van het seizoen me iets had geleerd, is het dat ik nog steeds kon verliezen. Hoe sterk ik ook ben.” Hij hield zich gedeisd, trok niet harder door dan zijn metgezellen Alix Brissaire en Valerian Lajaunias.
Een poging om de groep verder uit te dunnen op de laatste klim mislukte. Portsmouth had gezien dat Lajaunias het moeilijk had en hoopte hem te lossen. “Zijn benen liepen zichtbaar vol. Ik dacht dat we hem op de klim konden lossen en er een sprint met 2 van konden maken.” De klim was met zijn 900 meter echter net iets tekort. “Hij klampte net aan over de top en bleef vervolgens in de cruciale slipstream tijdens de snelle aanloop naar de streep.” Hierdoor werd de tactische strijd complexer en richtte Portsmouth zijn focus volledig op de snelle Alix Brissaire.
Schaakspel onder de rode vod
De dynamiek van een sprint met 3 begint pas echt wanneer de rode vod in zicht komt. De snelheid daalt, het kat-en-muisspel start. “Ik had gezien dat we bij de laatste meting meer dan 45 seconden voorsprong hadden op een gebroken achtervolgende groep, dus ik voelde dat we veilig waren.” Alix Brissaire nam de leiding en bepaalde het tempo. “Ik had hem waar ik hem wilde hebben, voor me, in het vizier”, analyseert Portsmouth. “Hij zwaaide eens met zijn elleboog, en 100 meter later nog een keer. Ik gaf geen krimp.” Brissaire wilde zo graag van de kop af dat hij een bruusk manoeuvre maakte, scherp naar links stuurde en hard remde.
Door die actie kwam Portsmouth op kop. Een cruciaal moment, zo besefte hij achteraf. “Dat is de 1e kans die ik heb gemist. Kort na de koers had ik de openbaring dat ik in die microseconde gewoon had moeten versnellen. Voluit rijden en alle voorzichtigheid overboord gooien.” De gedachte blijft nazinderen. “Ik wist dat ik het uithoudingsvermogen had om het vol te houden. Mijn vermogen op 2 minuten zou het voor iedereen moeilijk maken om me terug te halen op het vlakke. Zeker omdat Alix zijn snelheid drastisch had verminderd en dus weinig momentum zou hebben om mijn wiel te pakken.”
Toch gebeurde het niet. Portsmouth bleef op kop, zonder hard te remmen, en zocht naar de beste positie. “Het is algemeen bekend dat de gunstigste positie van achteren is. Niet zozeer voor de verrassing, maar voor de versnelling die je krijgt als je in de slipstream van een andere renner duikt.” Vanaf dat moment was hij overgeleverd aan het spel van de anderen, zijn ogen gericht op de renner achter hem, wachtend op de 1e beweging. “Ik dacht bewust na, wat inherent trager is dan reageren op de automatische piloot.”
De lessen van een fietslengte
Eens op kop viel Portsmouth terug op zijn ervaring als pistier. Hij hield de linkerkant van de weg, een keuze die achteraf verkeerd bleek. “Ik had de linkerkant van de weg gekozen in de veronderstelling dat de wind van rechts kwam. Bij nader inzien lijkt het erop dat de gewoonte het overnam. Ik kon de renners achter me beter zien als ik over mijn rechterschouder keek.” Zijn plan was gebaseerd op zijn snelle reactievermogen en zijn vertrouwen in zijn eigen sprint, die hij de weken ervoor aanzienlijk had verbeterd. “Ik had een sluipend vermoeden dat Alix Brissaire een tikkeltje sneller was.”
De strategie was duidelijk: een hoge snelheid aanhouden op kop, met Valerian Lajaunias als buffer tussen hem en de snellere Brissaire. “Ik anticipeerde dat als ik perfect zou reageren op de jump van Alix, met een krachtige sprint, het verschil in onze snelheid tenietgedaan zou kunnen worden door de extra afstand die hij zou moeten afleggen om Valerian en mij heen.” Het plan leek logisch, maar de uitvoering was een kwestie van millimeters en timing. Het was een tactisch steekspel tot op de lijn.
Uiteindelijk bleek de snelheid van Brissaire, gelanceerd vanuit het wiel, doorslaggevend. “Alix was snel. De rush die hij kreeg was genoeg om me voorbij te schieten met iets meer dan 100 meter te gaan. Ik verloor met een fietslengte.” De ontknoping bracht gemengde gevoelens. “Ik was zowel blij als kapot van verdriet. Ik verloor zelden sprints als ik aan een man-tegen-man-duel kon deelnemen.” De analyse is hard, maar noodzakelijk. Vrienden verzekerden hem dat zijn sprint er goed uitzag, krachtig en snel genoeg om te winnen. De conclusie van Portsmouth zelf is echter anders. “Om dat te verzilveren, moet ik mijn tactisch vernuft verfijnen. Want dat liet me deze keer in de steek.”
