Er gaat geen week voorbij of er werd weer een fietser gedood in het verkeer. In België lieten vorig jaar 79 fietsers het leven, waarvan 64 in Vlaanderen. Dat zijn er dan wel 7 minder dan een jaar eerder, het zijn er nog steeds 79 te veel. De meeste fietsdoden waren het slachtoffer van een aanrijding door een wagen. Maar in sommige gevallen moet de overheid met de vinger worden gewezen omdat het in Vlaanderen nog te veel ontbreekt aan degelijke fietsinfrastructuur.
Veel voorkomende gebreken
Vlaanderen telt zo’n 75.000 km aan openbare wegen. Slechts 10% daarvan heeft een fietspad. Niet dat in elk landelijk weggetje een fietspad zinvol is, maar in die 10% worden eigenlijk alle stroken meegerekend die ‘voor fietsers zijn bedoeld’. Daaronder vallen ook de legendarische ‘moordstrookjes’. Het was Groen-parlementslid Björn Rzoska die in 2018 de term lanceerde. Hij doelde daarmee op het met witte stippellijn beschilderde deel van een weg dat als fietspad zou moeten dienstdoen maar niet de minste bescherming aan de fietser geeft.
Er is geen officiële vereiste minimumbreedte voor een fietspad, maar 1m75 voor enkele rijrichting wordt als kwaliteitsstandaard vermeld. Er zijn geen cijfers over hoeveel fietspaden hieraan beantwoorden, maar eigen ervaring leert ons dat dit slechts voor een kleine minderheid geldt. En dan is er nog de staat van vele Vlaamse fietspaden. Daarvoor past slechts 1 woord: schabouwelijk! Putten, bulten en scheuren worden jarenlang niet hersteld, onkruid overwoekert tot de helft van het pad, glasscherven blijven liggen,…
Zelfs splinternieuwe fietspaden zijn niet zelden uitgetekend door ontwerpers die wellicht nooit op een fiets zaten. Te hoge borduren maken dat je moet stoppen en afstappen als je wilt afslaan. Of vrijliggende fietspaden worden om de paar meter onderbroken door een slecht zichtbare oprit van een woning. En wat is dat toch met die voorkeur om een fietspad in klinkers te willen aanleggen? Sowieso zorgt dat voor oncomfortabel fietsen en binnen de kortste keren verzakken die stenen en/of groeit er onkruid in elke voeg, wat voor bijkomende oneffenheden zorgt.
Slechte praktijkvoorbeeld Aalst
Het Belgische Rekenhof klaagde op 17 juni 2026 aan dat de budgetten voor wegen en fietspaden niet objectief worden verdeeld en voornamelijk worden bepaald door politiek gelobby. “Er is geen langetermijnvisie, de prioriteiten zijn niet objectief en er zit geen lijn in hoe de budgetten geraamd worden”, dixit het Rekenhof in haar analyse. Kop van Jut daarbij was Antwerps verkeersminister Annick De Ridder die het gros van de budgetten besteedt aan ‘haar’ Oosterweelverbinding. Dat leidde zelfs tot wrevel bij lokale NVA-mandatarissen, schepenen en burgemeesters, die ‘van de parking’ zijn. Het budget voor het Antwerpse megaproject wordt nu al op meer dan 13 miljard geraamd, waar aanvankelijk de helft was ingeschat. Pikant detail: voor de werken is een tijdelijke fietsbrug voorzien die vele miljoenen kost maar na de werken wordt verwijderd.
Een praktijkvoorbeeld, of beter een voorbeeld van ‘slechte praktijken’, vinden we in Aalst. Moordstrookjes? Check! De drukke N460 van het rondpunt Albatros tot Terjoden is voorzien van een witte stippellijn. Op dit stuk ligt een basisschool, maar uiteraard brengen ouders hun kinderen met de wagen ernaartoe. Wat de weg nog wat extra druk maakt… Idem in deelgemeente Gijzegem, waar de N406 dwars door het centrum loopt, voorbij de lagere en middelbare school SVI. Het moordstrookje is er minder dan 50 cm breed…. De stad wil de verkeersonveiligheid wegwerken door het aanleggen van een ring rond Gijzegem. Met andere woorden: investeren in bijkomende autowegen en aanslagen op openbare ruimte, liever dan fietsveiligheid als prioriteit te beschouwen.
Moorselbaan
Of nog, de N411 of ‘Moorselbaan’: sommige eigenaars van aanpalende percelen werden 20 jaar geleden onteigend ‘omdat er een vrijliggend fietspad zou komen’. 2 decennia later is daar geen sprake meer van. De moordstrook is in een verschrikkelijke toestand. Een 5-tal jaar geleden werd de weg geherasfalteerd, maar de fietsstrook kreeg geen nieuwe laag. Waardoor de weg nu zo’n 2 cm hoger ligt dan het fietspad of wat ervoor moet doorgaan. Levensgevaarlijk, temeer de strook slechts 45 cm breed is, vol putten en scheuren zit én er héél veel vrachtwagens en bussen voorbijrazen. Ook 5 jaar geleden werd onder deze weg een fietstunnel aangelegd die zorgde voor een veilige oversteek van de ‘Leirekensroute’. De tunnel kostte 1,3 miljoen euro, waardoor er geen geld overbleef om de Leirekensroute zélf te vernieuwen. Die route over een oude spoorlijn van Aalst naar Opwijk moet zowat de slechtste gescheiden fietsroute in Vlaanderen zijn, durven we op basis van ruime ervaring te stellen.
Schuldig verzuim
Wat de moordstrookjes langs gewestwegen betreft kan het stadsbestuur zich misschien verstoppen achter ‘Vlaamse bevoegdheid’, maar dat geldt niet voor de rest van haar fietsinfrastructuur. De stad heeft heel wat ‘eigen’ moordstrookjes, bijvoorbeeld op het industrieterrein Wijngaardveld waar 10 jaar geleden een fietser werd gedood door een dronken chauffeur.
Sterker nog: de plekken waar de stad wél investeerde in fietspaden, zijn een pijnlijk bewijs van een compleet onbegrip van wat het is om zich met een fiets te verplaatsen. Neem nu het enkele jaren geleden aangelegde fietspad op het stuk Moorselbaan dat zich in de binnenring bevindt. Amper een stuur breed ligt het tussen de weg en parkeerplaatsen die an sich ook te smal zijn. Gevolg: auto’s parkeren zich deels op het fietspad.
Aalst is wel kampioen in het beschilderen van het wegdek met ‘fietssuggestiestroken’ in groene, gele of rode kleur. Het enige dat die fietssuggestiestroken suggereren is dat het stadsbestuur om de fietser bekommerd is. Want veilig is zo’n strook allerminst. Zo pakte het stadsbestuur de voorbije dagen nog uit met de heraanleg van de Gentsestraat waar er niet op een pot rode verf werd gekeken. Bij regenval maakt zo’n verflaag de weg spekglad, wat reeds tot valpartijen leidde….
Het is dan ook enkel een kwestie van tijd eer de stad of het Vlaams Gewest voor ‘schuldig verzuim’ voor de rechter wordt gedaagd door ouders die hun kind in een fietsongeval verloren. Misschien zou een mogelijke veroordeling politici in dit land eindelijk doen inzien dat een zwakke weggebruiker moet worden beschermd in plaats van aan zijn lot te worden overgelaten.
